Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat stargardzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy118 844 mieszkańcówdochody własne 8173 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.5% do 0.21%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.42% do 20.37%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	74 251 zł	132	+3.5%	24 798 zł	95%	-15 303 zł	0.286
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	71 189 zł	137	+3.5%	27 278 zł	92%	-17 749 zł	0.311
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	77 208 zł	119	+1.5%	20 875 zł	96%	-11 401 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	68 172 zł	150	+5.6%	31 270 zł	88%	-21 720 zł	0.328
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	74 109 zł	123	+1.3%	23 442 zł	95%	-13 896 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	80 608 zł	110	+0.5%	17 954 zł	98%	-8526 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	80 070 zł	105	-0.7%	17 096 zł	98%	-7612 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	79 141 zł	108	-1.2%	17 973 zł	98%	-8496 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	60 594 zł	127	+2.7%	44 760 zł	86%	-21 991 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	63 673 zł	114	+0.7%	42 336 zł	89%	-18 005 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	57 670 zł	132	+2.7%	48 643 zł	85%	-24 390 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	66 929 zł	105	-0.3%	38 038 zł	93%	-15 170 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	54 531 zł	145	+4.8%	51 134 zł	83%	-28 444 zł	0.492
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	60 713 zł	118	+0.5%	46 255 zł	88%	-20 456 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	66 658 zł	100	-1.5%	40 012 zł	94%	-14 136 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	65 726 zł	103	-2.0%	40 903 zł	93%	-15 016 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	53 229 zł	123	+2.2%	57 399 zł	84%	-25 812 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	56 382 zł	110	+0.2%	54 856 zł	86%	-21 782 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	59 568 zł	101	-0.8%	50 671 zł	89%	-18 986 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 376 zł	128	+2.2%	61 167 zł	82%	-28 171 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 491 zł	114	-0.0%	58 663 zł	85%	-24 195 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 162 zł	141	+4.2%	63 777 zł	79%	-32 270 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 16% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.