HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat stargardzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy118 844 mieszkańcówdochody własne 8173 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.5% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.42% do 20.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne74 251 zł132+3.5%24 798 zł95%-15 303 zł0.286
●RozwójDoinwestowanieAktywne71 189 zł137+3.5%27 278 zł92%-17 749 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne77 208 zł119+1.5%20 875 zł96%-11 401 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne68 172 zł150+5.6%31 270 zł88%-21 720 zł0.328
Bez zmianDoinwestowanieAktywne74 109 zł123+1.3%23 442 zł95%-13 896 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne80 608 zł110+0.5%17 954 zł98%-8526 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne80 070 zł105-0.7%17 096 zł98%-7612 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne79 141 zł108-1.2%17 973 zł98%-8496 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne83 488 zł97-1.5%14 117 zł99%-4710 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian60 594 zł127+2.7%44 760 zł86%-21 991 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian63 673 zł114+0.7%42 336 zł89%-18 005 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian57 670 zł132+2.7%48 643 zł85%-24 390 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 929 zł105-0.3%38 038 zł93%-15 170 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne85 019 zł90-3.2%11 721 zł100%-2305 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne84 077 zł93-3.7%12 611 zł99%-3203 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian54 531 zł145+4.8%51 134 zł83%-28 444 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian60 713 zł118+0.5%46 255 zł88%-20 456 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian66 658 zł100-1.5%40 012 zł94%-14 136 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne86 277 zł83-3.7%10 411 zł100%-1003 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian65 726 zł103-2.0%40 903 zł93%-15 016 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 932 zł92-2.3%35 698 zł96%-11 271 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja53 229 zł123+2.2%57 399 zł84%-25 812 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja56 382 zł110+0.2%54 856 zł86%-21 782 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja59 568 zł101-0.8%50 671 zł89%-18 986 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja50 376 zł128+2.2%61 167 zł82%-28 171 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja53 491 zł114-0.0%58 663 zł85%-24 195 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 162 zł141+4.2%63 777 zł79%-32 270 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 589 zł85-4.0%34 751 zł97%-8790 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian70 645 zł88-4.4%35 655 zł97%-9684 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne89 876 zł75-5.6%6451 zł100%2898 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja59 441 zł96-2.0%52 415 zł89%-17 870 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja58 509 zł99-2.5%53 305 zł89%-18 750 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja62 646 zł88-2.8%48 213 zł93%-15 043 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian72 845 zł78-4.4%33 455 zł98%-7484 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne91 122 zł68-6.1%5155 zł100%4188 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja64 376 zł81-4.4%47 150 zł95%-12 520 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja63 432 zł84-4.9%48 053 zł94%-13 413 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian76 429 zł70-6.3%29 592 zł99%-3577 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja65 632 zł74-4.9%45 853 zł96%-11 213 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian77 673 zł63-6.8%28 309 zł99%-2290 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja69 219 zł66-6.8%41 986 zł98%-7273 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne95 878 zł53-8.4%0 zł100%9278 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja70 464 zł59-7.3%40 702 zł99%-5980 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian82 412 zł48-9.1%23 410 zł100%2782 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja75 207 zł44-9.6%35 794 zł100%-848 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 16% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.