HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chojna

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 061 mieszkańcówdochody własne 6819 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.56% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.85% do 26.1%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka67 007 zł133-2.6%17 263 zł75%-43 618 zł0.258
●RozwójProgramPodwyżka70 983 zł121-4.5%13 010 zł77%-39 365 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka64 847 zł124-5.0%23 502 zł75%-42 861 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka74 718 zł109-6.4%9003 zł79%-35 358 zł0.366
RozwójProgramBez zmian58 703 zł121-2.6%39 356 zł73%-43 266 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka68 805 zł112-6.9%19 345 zł77%-38 628 zł0.400
●Szeroki programProgramBez zmian54 737 zł133-0.6%43 522 zł70%-47 507 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian62 428 zł109-4.5%35 435 zł75%-39 270 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka62 456 zł116-6.4%28 976 zł74%-43 686 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian52 945 zł124-3.1%49 993 zł70%-46 615 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian56 893 zł112-5.0%45 847 zł73%-42 394 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka78 600 zł96-8.5%4790 zł81%-31 145 zł0.484
RozwójProgramObniżka49 624 zł121-1.1%59 574 zł69%-46 143 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian66 298 zł96-6.6%31 329 zł78%-35 072 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka72 523 zł100-8.7%15 432 zł79%-34 640 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka66 422 zł104-8.3%24 811 zł76%-39 444 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka53 342 zł109-3.1%55 661 zł71%-42 156 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian60 601 zł100-6.9%41 945 zł75%-38 418 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian50 777 zł116-4.5%55 003 zł69%-47 353 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka45 665 zł133+0.9%63 732 zł66%-50 376 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka57 203 zł96-5.2%51 565 zł75%-37 969 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian54 732 zł104-6.4%50 849 zł72%-43 122 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka48 087 zł112-3.5%65 486 zł69%-45 172 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka44 146 zł124-1.6%69 624 zł66%-49 384 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka51 788 zł100-5.5%61 592 zł72%-41 204 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka70 147 zł92-10.1%20 890 zł79%-35 447 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian70 087 zł83-8.7%27 523 zł79%-30 970 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka76 385 zł87-10.7%11 335 zł81%-30 450 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 451 zł87-8.9%37 861 zł79%-34 242 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian58 448 zł92-8.3%46 939 zł75%-39 138 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka42 144 zł116-3.1%74 290 zł65%-50 058 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka82 400 zł83-10.6%731 zł82%-27 029 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka60 983 zł83-7.3%47 923 zł77%-33 877 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka46 091 zł104-5.0%70 144 zł68%-45 836 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka55 628 zł87-7.5%57 642 zł75%-37 040 zł0.640
Bez zmianWstrzymanieObniżka49 800 zł92-6.9%66 242 zł71%-41 860 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka74 018 zł79-12.1%16 783 zł80%-31 246 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian62 307 zł79-10.3%42 846 zł77%-34 951 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian68 219 zł74-11.0%34 225 zł79%-30 162 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka53 649 zł79-8.9%62 214 zł74%-37 685 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka59 388 zł74-9.7%54 045 zł77%-32 970 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka80 165 zł74-12.8%7480 zł83%-26 355 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian66 084 zł66-12.4%39 134 zł79%-30 860 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka77 807 zł66-14.1%12 852 zł82%-27 141 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka57 418 zł66-11.0%58 609 zł77%-33 604 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 308 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 76% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.