HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Cedynia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3932 mieszkańcówdochody własne 8941 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.6% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9% do 27.86%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka89 046 zł133-6.5%20 381 zł69%-70 791 zł0.242
●RozwójProgramPodwyżka93 604 zł121-8.4%15 418 zł71%-65 828 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka85 719 zł124-8.8%30 354 zł68%-69 937 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka97 909 zł109-10.2%10 717 zł73%-61 127 zł0.363
RozwójProgramBez zmian77 465 zł121-6.5%53 701 zł67%-69 900 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian72 921 zł133-4.6%58 503 zł65%-74 845 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka90 253 zł112-10.7%25 475 zł71%-65 001 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian81 757 zł109-8.4%49 157 zł69%-65 215 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka82 363 zł116-10.2%38 409 zł68%-71 061 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian70 076 zł124-7.0%68 655 zł65%-73 844 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian74 597 zł112-8.8%63 878 zł67%-68 925 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka102 476 zł96-12.2%5665 zł76%-56 075 zł0.484
RozwójProgramObniżka65 530 zł121-5.1%83 006 zł64%-72 904 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka94 535 zł100-12.5%20 942 zł73%-60 325 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka86 908 zł104-12.0%33 606 zł70%-66 112 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian86 308 zł96-10.4%44 302 zł72%-60 184 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka69 812 zł109-7.0%78 473 zł66%-68 231 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian67 014 zł116-8.4%76 131 zł64%-74 870 zł0.517
●Szeroki programProgramObniżka60 995 zł133-3.2%87 798 zł63%-77 837 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian78 866 zł100-10.7%59 359 zł69%-64 266 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka74 351 zł96-9.0%73 652 zł68%-63 215 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian71 545 zł104-10.2%71 343 zł66%-69 938 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka63 021 zł112-7.5%92 352 zł63%-71 821 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka58 509 zł124-5.6%97 118 zł63%-76 728 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka91 200 zł92-13.8%29 062 zł73%-61 424 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka67 280 zł100-9.3%87 844 zł66%-67 173 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian90 750 zł83-12.5%39 865 zł74%-55 282 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka99 077 zł87-14.4%16 098 zł76%-55 302 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian83 391 zł87-12.6%54 542 zł72%-59 264 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian75 824 zł92-12.0%66 814 zł68%-65 266 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka55 664 zł116-7.0%104 098 zł61%-77 681 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka106 934 zł83-14.2%818 zł78%-51 154 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka78 781 zł83-11.1%69 427 zł71%-58 329 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka60 185 zł104-8.8%99 321 zł63%-72 762 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka71 792 zł87-11.3%83 259 zł68%-62 187 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka64 454 zł92-10.7%94 803 zł65%-68 102 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka95 754 zł79-15.7%24 204 zł75%-56 385 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian80 361 zł79-14.0%61 974 zł71%-60 249 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian87 807 zł74-14.7%50 329 zł74%-54 391 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka103 509 zł74-16.4%11 583 zł78%-50 410 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka68 978 zł79-12.6%90 129 zł67%-63 100 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianObniżka76 196 zł74-13.3%79 057 zł71%-57 329 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian84 789 zł66-15.9%57 684 zł73%-55 361 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka100 198 zł66-17.6%19 604 zł77%-51 478 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka73 394 zł66-14.7%85 917 zł69%-58 228 zł0.828

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 358 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.