HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gryfiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy76 489 mieszkańcówdochody własne 7836 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.37% do 0.45%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.67% do 20.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 961 zł132-4.6%25 213 zł81%-35 699 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne57 039 zł137-4.6%27 563 zł79%-38 027 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne63 017 zł119-6.5%21 126 zł82%-31 600 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 924 zł150-2.7%31 710 zł77%-42 193 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 055 zł123-6.7%23 545 zł81%-33 989 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 260 zł110-7.5%18 350 zł84%-28 835 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne65 977 zł105-8.6%17 173 zł85%-27 627 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne65 039 zł108-9.0%18 051 zł84%-28 506 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne69 241 zł97-9.3%14 337 zł86%-24 822 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 687 zł127-5.4%44 474 zł76%-40 738 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian50 853 zł114-7.3%41 955 zł78%-36 591 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 965 zł105-8.2%37 686 zł80%-33 898 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 891 zł132-5.4%48 322 zł76%-43 000 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 880 zł90-10.9%11 773 zł88%-22 237 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 930 zł93-11.3%12 665 zł87%-23 130 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 018 zł118-7.5%45 849 zł77%-38 914 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 666 zł145-3.5%50 909 zł73%-47 214 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian53 924 zł100-9.3%39 610 zł81%-32 570 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 130 zł83-11.3%10 465 zł89%-20 930 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 984 zł103-9.8%40 511 zł80%-33 452 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 058 zł92-10.0%35 343 zł82%-29 836 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 047 zł123-5.9%56 821 zł74%-43 680 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja44 282 zł110-7.7%54 312 zł76%-39 498 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 330 zł101-8.7%50 174 zł77%-36 834 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 316 zł128-5.9%60 563 zł71%-45 911 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 509 zł114-7.9%58 094 zł75%-41 790 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 810 zł85-11.6%34 415 zł84%-27 200 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 022 zł141-4.0%63 224 zł68%-50 161 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 858 zł88-12.0%35 329 zł83%-28 095 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 419 zł96-9.8%51 904 zł78%-35 441 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 693 zł75-13.1%6477 zł93%-16 952 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 480 zł99-10.2%52 804 zł77%-36 322 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 491 zł88-10.5%47 747 zł80%-32 737 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 058 zł78-12.0%33 129 zł85%-25 895 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 932 zł68-13.5%5182 zł95%-15 658 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja52 309 zł81-12.0%46 704 zł81%-30 066 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 358 zł84-12.5%47 617 zł81%-30 960 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 607 zł70-13.8%29 319 zł87%-21 934 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 558 zł74-12.5%45 417 zł82%-28 760 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 843 zł63-14.2%28 045 zł88%-20 642 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 110 zł66-14.2%41 604 zł85%-24 794 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 647 zł53-15.7%0 zł98%-10 486 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 347 zł59-14.7%40 329 zł85%-23 502 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 542 zł48-16.4%23 209 zł93%-15 489 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 050 zł44-16.8%35 492 zł90%-18 343 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.75 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.