HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brojce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3481 mieszkańcówdochody własne 8448 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.72% do 1.57%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.6% do 33.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka126 515 zł133-5.9%20 188 zł71%-75 239 zł0.222
●RozwójProgramPodwyżka130 947 zł121-7.7%15 312 zł73%-70 363 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka122 254 zł124-8.2%34 065 zł71%-74 226 zł0.326
●Bez zmianProgramPodwyżka135 129 zł109-9.6%10 695 zł74%-65 746 zł0.360
RozwójProgramBez zmian112 194 zł121-5.9%65 583 zł69%-73 781 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian107 775 zł133-4.0%70 232 zł68%-78 641 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka126 664 zł112-10.0%29 296 zł73%-69 375 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian116 363 zł109-7.7%61 190 zł71%-69 180 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka118 408 zł116-9.6%44 583 zł70%-75 232 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian104 062 zł124-6.3%84 348 zł67%-77 499 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian108 459 zł112-8.2%79 724 zł68%-72 665 zł0.463
RozwójProgramObniżka98 309 zł121-4.4%104 145 zł67%-76 305 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka122 827 zł104-11.4%39 938 zł71%-70 367 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka139 549 zł96-11.6%5738 zł76%-60 789 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka130 824 zł100-11.8%24 917 zł74%-64 781 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian120 767 zł96-9.8%56 517 zł74%-64 245 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka102 469 zł109-6.3%99 762 zł68%-71 716 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka93 899 zł133-2.5%108 783 zł64%-81 151 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian100 547 zł116-7.7%94 081 zł67%-78 417 zł0.510
Bez zmianBez zmianBez zmian112 607 zł100-10.0%75 355 zł71%-68 087 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka106 862 zł96-8.4%95 275 zł71%-66 796 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian104 954 zł104-9.6%89 446 zł68%-73 570 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka90 594 zł124-4.9%121 837 zł64%-79 916 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka94 982 zł112-6.8%117 223 zł66%-75 093 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka126 997 zł92-13.2%35 547 zł74%-65 761 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka99 121 zł100-8.7%112 864 zł68%-70 528 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian125 068 zł83-11.8%52 303 zł75%-59 437 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka135 219 zł87-13.8%20 245 zł76%-59 852 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian116 986 zł87-12.0%70 852 zł73%-63 180 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian109 111 zł92-11.4%85 067 zł71%-68 980 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka87 325 zł116-6.3%130 937 zł64%-80 769 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka143 865 zł83-13.6%989 zł78%-55 961 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka91 723 zł104-8.2%126 313 zł66%-75 934 zł0.630
Głębokie cięcieProgramObniżka111 151 zł83-10.5%91 157 zł73%-62 003 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka103 488 zł87-10.7%108 628 zł71%-65 636 zł0.657
Bez zmianWstrzymanieObniżka95 870 zł92-10.0%121 944 zł67%-71 357 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka131 404 zł79-15.1%30 860 zł75%-60 816 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian113 502 zł79-13.3%80 521 zł73%-64 057 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian121 263 zł74-14.0%66 745 zł75%-58 399 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka139 511 zł74-15.8%15 871 zł78%-55 051 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka100 250 zł79-12.0%117 663 zł69%-66 450 zł0.747
Głębokie cięcieBez zmianObniżka107 754 zł74-12.7%104 532 zł72%-60 870 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian117 790 zł66-15.3%76 403 zł74%-59 261 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka135 708 zł66-17.0%26 378 zł78%-55 999 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka104 526 zł66-14.0%113 556 zł72%-61 668 zł0.839

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 347 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.