Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Szczecin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy386 706 mieszkańcówdochody własne 10 036 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.99% do -0.07%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.99% do 19.24%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	58 580 zł	132	-0.4%	28 518 zł	75%	-51 050 zł	0.295
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	55 323 zł	137	-0.4%	31 068 zł	73%	-53 599 zł	0.320
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	61 977 zł	119	-2.4%	23 928 zł	77%	-46 459 zł	0.326
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	51 852 zł	150	+1.6%	35 744 zł	71%	-58 275 zł	0.340
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	58 671 zł	123	-2.6%	26 592 zł	76%	-49 078 zł	0.346
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	65 746 zł	110	-3.4%	20 735 zł	78%	-43 266 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	65 253 zł	105	-4.5%	19 523 zł	78%	-42 019 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	64 412 zł	108	-5.0%	20 297 zł	78%	-42 795 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	44 455 zł	127	-1.2%	51 093 zł	69%	-56 737 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	47 978 zł	114	-3.2%	48 457 zł	72%	-52 095 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	41 345 zł	132	-1.2%	55 466 zł	67%	-59 212 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	51 595 zł	105	-4.1%	43 474 zł	74%	-48 983 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	44 817 zł	118	-3.4%	52 878 zł	70%	-54 640 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	37 747 zł	145	+0.8%	58 185 zł	64%	-63 939 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	51 380 zł	100	-5.3%	45 948 zł	74%	-47 604 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	50 536 zł	103	-5.8%	46 740 zł	74%	-48 382 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	36 737 zł	123	-1.7%	65 775 zł	65%	-60 134 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	40 338 zł	110	-3.6%	63 002 zł	68%	-55 451 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	43 883 zł	101	-4.6%	58 150 zł	70%	-52 373 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 700 zł	128	-1.7%	70 016 zł	63%	-62 574 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 249 zł	114	-3.8%	67 293 zł	66%	-57 963 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 024 zł	141	+0.3%	72 873 zł	61%	-67 341 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.