HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Szczecin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy386 706 mieszkańcówdochody własne 10 036 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.99% do -0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.99% do 19.24%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne58 580 zł132-0.4%28 518 zł75%-51 050 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne55 323 zł137-0.4%31 068 zł73%-53 599 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne61 977 zł119-2.4%23 928 zł77%-46 459 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne51 852 zł150+1.6%35 744 zł71%-58 275 zł0.340
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne58 671 zł123-2.6%26 592 zł76%-49 078 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne65 746 zł110-3.4%20 735 zł78%-43 266 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne65 253 zł105-4.5%19 523 zł78%-42 019 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 412 zł108-5.0%20 297 zł78%-42 795 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne69 049 zł97-5.3%16 252 zł81%-38 783 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian44 455 zł127-1.2%51 093 zł69%-56 737 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian47 978 zł114-3.2%48 457 zł72%-52 095 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian41 345 zł132-1.2%55 466 zł67%-59 212 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian51 595 zł105-4.1%43 474 zł74%-48 983 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 892 zł90-6.9%13 345 zł81%-35 853 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 036 zł93-7.4%14 136 zł81%-36 645 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 817 zł118-3.4%52 878 zł70%-54 640 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 747 zł145+0.8%58 185 zł64%-63 939 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian51 380 zł100-5.3%45 948 zł74%-47 604 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 236 zł83-7.4%11 936 zł82%-34 445 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian50 536 zł103-5.8%46 740 zł74%-48 382 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian55 024 zł92-6.0%40 942 zł76%-44 448 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja36 737 zł123-1.7%65 775 zł65%-60 134 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja40 338 zł110-3.6%63 002 zł68%-55 451 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 883 zł101-4.6%58 150 zł70%-52 373 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 700 zł128-1.7%70 016 zł63%-62 574 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja37 249 zł114-3.8%67 293 zł66%-57 963 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 996 zł85-7.6%39 923 zł77%-41 462 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja30 024 zł141+0.3%72 873 zł61%-67 341 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 137 zł88-8.1%40 732 zł77%-42 258 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 817 zł96-5.8%60 357 zł72%-50 920 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 416 zł75-9.2%7297 zł85%-29 817 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 973 zł99-6.2%61 149 zł70%-51 699 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 390 zł88-6.5%55 480 zł73%-47 798 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian58 337 zł78-8.1%38 532 zł78%-40 058 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 745 zł68-9.7%5905 zł85%-28 426 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 438 zł81-8.1%54 327 zł75%-44 773 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 580 zł84-8.6%55 135 zł74%-45 568 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian62 499 zł70-9.9%34 024 zł81%-35 450 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 780 zł74-8.6%52 935 zł76%-43 368 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian63 825 zł63-10.4%32 649 zł81%-34 062 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 946 zł66-10.4%48 422 zł78%-38 754 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 145 zł53-11.9%0 zł89%-22 531 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja56 273 zł59-10.8%47 047 zł79%-37 366 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 205 zł48-12.6%27 082 zł85%-28 191 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja61 657 zł44-13.1%41 472 zł82%-31 489 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.