HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobra

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3838 mieszkańcówdochody własne 8660 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-5.01% do 1.69%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.07% do 27.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka114 883 zł133-10.9%20 107 zł83%-45 573 zł0.227
●RozwójProgramPodwyżka119 416 zł121-12.7%15 043 zł86%-40 530 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka110 791 zł124-13.1%30 221 zł83%-45 673 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka123 696 zł109-14.4%10 241 zł88%-35 748 zł0.361
RozwójProgramBez zmian101 158 zł121-10.9%51 726 zł82%-47 124 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian96 639 zł133-9.1%56 536 zł80%-52 149 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka115 301 zł112-14.8%25 242 zł86%-40 655 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian105 425 zł109-12.7%47 194 zł83%-42 361 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka106 986 zł116-14.4%37 999 zł83%-47 437 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian93 090 zł124-11.3%66 216 zł80%-52 022 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian97 586 zł112-13.1%61 429 zł82%-47 022 zł0.464
RozwójProgramObniżka87 654 zł121-9.5%79 624 zł79%-51 988 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka128 238 zł96-16.3%5050 zł91%-30 586 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka111 507 zł104-16.1%33 006 zł85%-42 404 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka119 559 zł100-16.6%20 524 zł88%-35 897 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian109 950 zł96-14.6%42 403 zł86%-37 223 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka91 911 zł109-11.3%75 146 zł81%-47 239 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka83 145 zł133-7.7%84 360 zł78%-56 999 zł0.511
Szeroki programWstrzymanieBez zmian89 614 zł116-12.7%73 489 zł79%-53 638 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian101 831 zł100-14.8%56 897 zł83%-42 283 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka96 423 zł96-13.3%70 369 zł83%-42 119 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian94 121 zł104-14.4%68 688 zł81%-48 625 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka84 485 zł112-11.8%88 460 zł78%-51 719 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka79 999 zł124-10.0%93 189 zł78%-56 704 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka115 776 zł92-17.8%28 365 zł87%-37 632 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka88 720 zł100-13.5%84 006 zł81%-46 993 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian114 365 zł83-16.6%37 939 zł89%-32 223 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka124 076 zł87-18.4%15 595 zł91%-30 763 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian106 330 zł87-16.7%52 086 zł86%-37 173 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian98 376 zł92-16.1%64 143 zł83%-43 872 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka76 767 zł116-11.3%99 986 zł77%-58 212 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka132 670 zł83-18.2%0 zł95%-25 563 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka100 826 zł83-15.3%66 070 zł85%-37 135 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka81 264 zł104-13.1%95 199 zł78%-53 213 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka93 207 zł87-15.5%79 386 zł83%-41 901 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka85 509 zł92-14.8%90 667 zł80%-48 474 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka120 305 zł79-19.6%23 462 zł90%-32 480 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian102 888 zł79-18.0%59 264 zł85%-38 743 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian110 721 zł74-18.7%47 833 zł89%-32 199 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka128 483 zł74-20.3%10 963 zł94%-25 766 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka90 008 zł79-16.7%85 966 zł82%-43 363 zł0.744
Głębokie cięcieBez zmianObniżka97 586 zł74-17.4%75 169 zł85%-36 944 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian107 291 zł66-19.9%54 875 zł88%-33 753 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka124 725 zł66-21.5%18 689 zł93%-27 466 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka94 399 zł66-18.7%81 737 zł84%-38 390 zł0.836

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 356 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.