Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łobeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy32 974 mieszkańcówdochody własne 8139 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.81% do 0.89%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.06% do 18.16%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	55 104 zł	132	-9.1%	26 121 zł	86%	-29 035 zł	0.299
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	52 139 zł	137	-9.1%	28 684 zł	84%	-31 568 zł	0.325
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	58 266 zł	119	-10.9%	21 993 zł	89%	-24 895 zł	0.328
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	48 915 zł	150	-7.2%	32 884 zł	82%	-35 780 zł	0.347
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	55 257 zł	123	-11.1%	24 627 zł	86%	-27 498 zł	0.349
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	61 589 zł	110	-11.8%	18 930 zł	92%	-21 866 zł	0.350
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	61 325 zł	105	-12.9%	18 005 zł	92%	-20 894 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	60 407 zł	108	-13.3%	18 852 zł	91%	-21 743 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	42 787 zł	127	-9.8%	43 326 zł	81%	-35 495 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	46 061 zł	114	-11.6%	40 378 zł	84%	-31 296 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	49 251 zł	105	-12.5%	36 239 zł	85%	-28 351 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	39 951 zł	132	-9.8%	46 985 zł	78%	-37 949 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	43 180 zł	118	-11.8%	44 096 zł	82%	-33 820 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	36 615 zł	145	-8.0%	50 005 zł	76%	-42 221 zł	0.498
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	49 232 zł	100	-13.6%	37 555 zł	86%	-27 234 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	48 311 zł	103	-14.0%	38 413 zł	85%	-28 086 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	36 098 zł	123	-10.3%	54 203 zł	77%	-39 233 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	39 440 zł	110	-12.1%	51 151 zł	79%	-34 990 zł	0.551
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	42 567 zł	101	-13.0%	47 110 zł	82%	-32 082 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 326 zł	128	-10.3%	57 764 zł	76%	-41 649 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 623 zł	114	-12.3%	54 771 zł	78%	-37 477 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 922 zł	141	-8.5%	60 888 zł	74%	-45 964 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.