HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat łobeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy32 974 mieszkańcówdochody własne 8139 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.81% do 0.89%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.06% do 18.16%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 104 zł132-9.1%26 121 zł86%-29 035 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne52 139 zł137-9.1%28 684 zł84%-31 568 zł0.325
●RozwójBez zmianAktywne58 266 zł119-10.9%21 993 zł89%-24 895 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne48 915 zł150-7.2%32 884 zł82%-35 780 zł0.347
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne55 257 zł123-11.1%24 627 zł86%-27 498 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne61 589 zł110-11.8%18 930 zł92%-21 866 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne61 325 zł105-12.9%18 005 zł92%-20 894 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 407 zł108-13.3%18 852 zł91%-21 743 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne64 674 zł97-13.6%14 893 zł94%-17 817 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian42 787 zł127-9.8%43 326 zł81%-35 495 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian46 061 zł114-11.6%40 378 zł84%-31 296 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian49 251 zł105-12.5%36 239 zł85%-28 351 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian39 951 zł132-9.8%46 985 zł78%-37 949 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 389 zł90-15.1%12 330 zł97%-15 239 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian43 180 zł118-11.8%44 096 zł82%-33 820 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 459 zł93-15.5%13 191 zł96%-16 102 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian36 615 zł145-8.0%50 005 zł76%-42 221 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian49 232 zł100-13.6%37 555 zł86%-27 234 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 659 zł83-15.5%10 991 zł98%-13 902 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian48 311 zł103-14.0%38 413 zł85%-28 086 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian52 448 zł92-14.3%33 380 zł88%-24 242 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja36 098 zł123-10.3%54 203 zł77%-39 233 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja39 440 zł110-12.1%51 151 zł79%-34 990 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja42 567 zł101-13.0%47 110 zł82%-32 082 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 326 zł128-10.3%57 764 zł76%-41 649 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 623 zł114-12.3%54 771 zł78%-37 477 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 278 zł85-15.7%31 970 zł91%-21 600 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 922 zł141-8.5%60 888 zł74%-45 964 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian53 345 zł88-16.2%32 842 zł90%-22 466 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja42 679 zł96-14.0%48 225 zł83%-30 886 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 359 zł75-17.2%6767 zł99%-9694 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja41 758 zł99-14.5%49 082 zł82%-31 737 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja45 832 zł88-14.7%44 147 zł85%-27 929 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian55 545 zł78-16.2%30 642 zł92%-20 266 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 616 zł68-17.6%5442 zł99%-8372 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja47 730 zł81-16.2%42 634 zł87%-25 245 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja46 797 zł84-16.6%43 514 zł86%-26 111 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian59 230 zł70-17.9%26 581 zł96%-16 076 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja48 997 zł74-16.6%41 314 zł87%-23 911 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian60 485 zł63-18.3%25 289 zł97%-14 755 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja52 687 zł66-18.3%37 363 zł92%-19 715 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 483 zł53-19.7%0 zł100%-2948 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja53 942 zł59-18.7%36 074 zł93%-18 394 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 335 zł48-20.3%20 281 zł99%-9351 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja58 796 zł44-20.7%31 054 zł98%-12 984 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.