HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Człopa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4476 mieszkańcówdochody własne 8610 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.35% do 0.7%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.84% do 30.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka105 165 zł133-8.4%20 168 zł71%-70 424 zł0.232
●RozwójProgramPodwyżka109 652 zł121-10.3%15 258 zł73%-65 514 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka101 436 zł124-10.7%31 575 zł71%-69 572 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka113 888 zł109-12.0%10 608 zł75%-60 864 zł0.362
RozwójProgramBez zmian92 430 zł121-8.4%57 716 zł69%-69 455 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian87 956 zł133-6.6%62 434 zł67%-74 348 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka105 901 zł112-12.5%26 727 zł73%-64 687 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian96 653 zł109-10.3%53 255 zł72%-64 822 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka97 874 zł116-12.0%40 396 zł70%-70 683 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian84 738 zł124-8.9%73 978 zł67%-73 352 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian89 190 zł112-10.7%69 285 zł69%-68 484 zł0.464
RozwójProgramObniżka79 688 zł121-7.0%90 230 zł66%-72 363 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka118 374 zł96-14.0%5613 zł78%-55 869 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka102 349 zł104-13.8%35 670 zł73%-65 785 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka110 115 zł100-14.2%22 244 zł75%-60 061 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian101 123 zł96-12.2%48 500 zł74%-59 848 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka83 901 zł109-8.9%85 779 zł68%-67 742 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian81 485 zł116-10.3%82 236 zł66%-74 366 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka75 223 zł133-5.1%94 937 zł64%-77 244 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian93 391 zł100-12.5%64 849 zł71%-63 874 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka88 359 zł96-10.9%81 110 zł71%-62 784 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian85 946 zł104-12.0%77 532 zł68%-69 486 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka76 826 zł112-9.3%100 888 zł66%-71 286 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka72 384 zł124-7.5%105 570 zł64%-76 141 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka106 573 zł92-15.5%31 208 zł74%-61 147 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka81 018 zł100-11.2%96 462 zł68%-66 689 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian105 486 zł83-14.2%44 168 zł76%-55 003 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka114 576 zł87-16.1%17 499 zł78%-55 094 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian97 835 zł87-14.4%60 176 zł74%-58 929 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian90 157 zł92-13.8%73 085 zł70%-64 864 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka69 360 zł116-8.9%113 284 zł63%-77 085 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka122 753 zł83-16.0%826 zł79%-51 004 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka92 711 zł83-12.9%76 946 zł73%-57 954 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka73 812 zł104-10.7%108 592 zł66%-72 217 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka85 450 zł87-13.1%92 028 zł70%-61 759 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka78 013 zł92-12.5%104 155 zł67%-67 607 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka111 046 zł79-17.4%26 485 zł77%-56 164 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian94 614 zł79-15.7%68 345 zł73%-59 903 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian102 174 zł74-16.4%56 023 zł76%-54 111 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka118 930 zł74-18.1%13 081 zł79%-50 256 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka82 457 zł79-14.4%99 651 zł69%-62 662 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka89 777 zł74-15.1%87 886 zł73%-56 956 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian98 964 zł66-17.7%64 178 zł75%-55 070 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka115 412 zł66-19.3%21 965 zł78%-51 311 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka86 796 zł66-16.4%95 498 zł73%-57 844 zł0.833

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 352 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.02 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 85% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.