Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wałecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy49 384 mieszkańcówdochody własne 7631 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.4% do 0.35%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.85% do 16.96%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	49 760 zł	132	-5.3%	24 601 zł	91%	-19 008 zł	0.305
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	52 873 zł	119	-7.1%	20 702 zł	93%	-15 095 zł	0.331
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	46 958 zł	137	-5.3%	27 063 zł	87%	-21 446 zł	0.332
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	50 031 zł	123	-7.3%	23 223 zł	92%	-17 591 zł	0.352
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	55 979 zł	110	-8.1%	17 832 zł	96%	-12 241 zł	0.353
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	43 787 zł	150	-3.3%	31 028 zł	84%	-25 426 zł	0.355
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	55 892 zł	105	-9.2%	16 925 zł	97%	-11 302 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	54 945 zł	108	-9.6%	17 814 zł	96%	-12 192 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	38 569 zł	127	-6.0%	39 685 zł	84%	-25 352 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	41 784 zł	114	-7.9%	36 731 zł	86%	-21 379 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	44 767 zł	105	-8.8%	32 991 zł	90%	-18 607 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	35 884 zł	132	-6.0%	43 025 zł	82%	-27 713 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	39 059 zł	118	-8.1%	40 120 zł	84%	-23 798 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	32 611 zł	145	-4.1%	46 044 zł	79%	-31 751 zł	0.501
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	44 905 zł	100	-9.9%	33 887 zł	91%	-17 527 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	43 956 zł	103	-10.4%	34 785 zł	90%	-18 419 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	32 508 zł	123	-6.5%	49 094 zł	80%	-28 962 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	35 786 zł	110	-8.4%	46 048 zł	83%	-24 947 zł	0.548
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	38 711 zł	101	-9.3%	42 394 zł	86%	-22 212 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 882 zł	128	-6.5%	52 347 zł	77%	-31 286 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 120 zł	114	-8.5%	49 351 zł	82%	-27 330 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	26 546 zł	141	-4.6%	55 458 zł	75%	-35 367 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 28% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.