HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wałecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy49 384 mieszkańcówdochody własne 7631 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.4% do 0.35%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.85% do 16.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne49 760 zł132-5.3%24 601 zł91%-19 008 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne52 873 zł119-7.1%20 702 zł93%-15 095 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne46 958 zł137-5.3%27 063 zł87%-21 446 zł0.332
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne50 031 zł123-7.3%23 223 zł92%-17 591 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne55 979 zł110-8.1%17 832 zł96%-12 241 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne43 787 zł150-3.3%31 028 zł84%-25 426 zł0.355
Bez zmianBez zmianAktywne55 892 zł105-9.2%16 925 zł97%-11 302 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne54 945 zł108-9.6%17 814 zł96%-12 192 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne59 019 zł97-9.9%14 007 zł99%-8411 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian38 569 zł127-6.0%39 685 zł84%-25 352 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian41 784 zł114-7.9%36 731 zł86%-21 379 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian44 767 zł105-8.8%32 991 zł90%-18 607 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian35 884 zł132-6.0%43 025 zł82%-27 713 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne60 727 zł90-11.4%11 607 zł99%-5995 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian39 059 zł118-8.1%40 120 zł84%-23 798 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne59 769 zł93-11.9%12 509 zł99%-6898 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian32 611 zł145-4.1%46 044 zł79%-31 751 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian44 905 zł100-9.9%33 887 zł91%-17 527 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne61 969 zł83-11.9%10 309 zł99%-4698 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian43 956 zł103-10.4%34 785 zł90%-18 419 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian47 910 zł92-10.6%30 119 zł93%-14 717 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja32 508 zł123-6.5%49 094 zł80%-28 962 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja35 786 zł110-8.4%46 048 zł83%-24 947 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja38 711 zł101-9.3%42 394 zł86%-22 212 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja29 882 zł128-6.5%52 347 zł77%-31 286 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja33 120 zł114-8.5%49 351 zł82%-27 330 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian49 723 zł85-12.2%28 642 zł96%-12 238 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja26 546 zł141-4.6%55 458 zł75%-35 367 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja38 969 zł96-10.4%43 114 zł86%-21 054 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian48 763 zł88-12.6%29 561 zł94%-13 144 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne65 475 zł75-13.7%6391 zł100%-789 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja38 021 zł99-10.8%44 011 zł86%-21 945 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja41 917 zł88-11.1%39 449 zł89%-18 280 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian50 963 zł78-12.6%27 361 zł97%-10 944 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne66 705 zł68-14.1%5106 zł100%496 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja43 792 zł81-12.6%37 964 zł92%-15 760 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja42 832 zł84-13.0%38 886 zł91%-16 665 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian54 454 zł70-14.4%23 614 zł99%-7051 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja45 032 zł74-13.0%36 686 zł92%-14 465 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian55 683 zł63-14.8%22 349 zł99%-5769 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja48 527 zł66-14.8%32 935 zł97%-10 567 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne71 357 zł53-16.3%0 zł100%5591 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja49 756 zł59-15.2%31 670 zł98%-9285 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian60 319 zł48-16.9%17 550 zł100%-691 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja54 396 zł44-17.4%26 855 zł100%-4202 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 28% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.