HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Biały Bór

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4904 mieszkańcówdochody własne 10 965 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.62% do 1.7%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.54% do 32.6%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka148 290 zł133-4.8%23 483 zł69%-98 931 zł0.216
●RozwójProgramPodwyżka153 377 zł121-6.7%17 821 zł71%-93 269 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka142 817 zł124-7.1%40 947 zł68%-97 962 zł0.323
●Bez zmianProgramPodwyżka158 200 zł109-8.5%12 435 zł73%-87 883 zł0.360
RozwójProgramBez zmian130 521 zł121-4.8%79 357 zł67%-97 407 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian125 449 zł133-2.8%84 725 zł66%-103 048 zł0.368
RozwójBez zmianPodwyżka147 876 zł112-9.0%35 383 zł71%-92 332 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian135 327 zł109-6.7%74 260 zł68%-92 042 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka137 953 zł116-8.5%53 912 zł68%-99 375 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian120 649 zł124-5.2%102 211 zł66%-101 922 zł0.438
RozwójBez zmianBez zmian125 691 zł112-7.1%96 875 zł67%-96 313 zł0.463
RozwójProgramObniżka113 602 zł121-3.3%126 374 zł64%-100 463 zł0.481
RozwójWstrzymaniePodwyżka143 024 zł104-10.3%48 550 zł70%-93 728 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka163 389 zł96-10.5%6552 zł74%-82 000 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka152 670 zł100-10.8%30 305 zł72%-86 977 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian140 496 zł96-8.7%68 744 zł71%-86 187 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka118 397 zł109-5.2%121 291 zł66%-95 114 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka108 543 zł133-1.4%131 729 zł63%-106 087 zł0.506
Szeroki programWstrzymanieBez zmian116 191 zł116-6.7%114 256 zł64%-103 227 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian130 470 zł100-9.0%91 809 zł68%-90 979 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka123 550 zł96-7.3%115 983 zł68%-89 278 zł0.548
RozwójWstrzymanieBez zmian121 246 zł104-8.5%108 907 zł66%-97 602 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka104 242 zł124-3.8%147 912 zł63%-104 846 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka109 272 zł112-5.7%142 589 zł64%-99 253 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka147 831 zł92-12.1%43 456 zł71%-88 357 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka114 039 zł100-7.6%137 537 zł66%-93 935 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian145 531 zł83-10.8%63 803 zł73%-80 496 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka157 827 zł87-12.8%24 791 zł74%-81 130 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian135 606 zł87-11.0%86 490 zł71%-85 160 zł0.614
Bez zmianWstrzymanieBez zmian126 036 zł92-10.3%103 828 zł68%-92 252 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka100 085 zł116-5.2%159 182 zł62%-106 072 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka168 443 zł83-12.6%931 zł76%-76 284 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka128 571 zł83-9.4%111 184 zł70%-83 607 zł0.632
RozwójWstrzymanieObniżka105 128 zł104-7.1%153 846 zł64%-100 463 zł0.632
OgraniczenieBez zmianObniżka119 160 zł87-9.6%132 548 zł68%-88 136 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka109 906 zł92-9.0%148 781 zł65%-95 129 zł0.677
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka153 003 zł79-14.1%37 922 zł73%-82 489 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian131 188 zł79-12.3%98 451 zł70%-86 412 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian140 610 zł74-13.0%81 705 zł73%-79 504 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka162 850 zł74-14.8%19 655 zł75%-75 448 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka115 043 zł79-11.0%143 733 zł67%-89 309 zł0.750
Głębokie cięcieBez zmianObniżka124 149 zł74-11.7%127 778 zł70%-82 499 zł0.750
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian136 206 zł66-14.3%93 653 zł72%-80 737 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka158 041 zł66-16.1%32 642 zł75%-76 787 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka120 046 zł66-13.0%138 948 zł68%-83 653 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 403 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 91% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.