HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Barwice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7697 mieszkańcówdochody własne 8454 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.27% do 0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.3% do 24.8%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka78 735 zł133-8.7%19 483 zł77%-53 065 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka83 182 zł121-10.6%14 626 zł78%-48 209 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka75 778 zł124-11.0%27 302 zł77%-52 671 zł0.342
●Bez zmianProgramPodwyżka87 379 zł109-12.3%10 028 zł80%-43 610 zł0.365
RozwójProgramBez zmian68 252 zł121-8.7%45 107 zł75%-53 452 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian63 817 zł133-6.9%49 782 zł73%-58 292 zł0.392
RozwójBez zmianPodwyżka80 203 zł112-12.8%22 506 zł78%-47 839 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian72 436 zł109-10.6%40 688 zł77%-48 870 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka72 688 zł116-12.3%33 718 zł76%-54 024 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian61 310 zł124-9.2%57 398 zł72%-57 716 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian65 723 zł112-11.0%52 748 zł74%-52 900 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 818 zł96-14.3%5096 zł82%-38 679 zł0.484
RozwójProgramObniżka57 215 zł121-7.3%68 330 zł71%-57 320 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka84 378 zł100-14.5%17 967 zł80%-43 264 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian76 859 zł96-12.5%35 982 zł79%-43 959 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka77 123 zł104-14.1%28 909 zł78%-49 179 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka61 390 zł109-9.2%63 921 zł74%-52 750 zł0.490
Szeroki programWstrzymanieBez zmian58 494 zł116-10.6%63 328 zł71%-58 949 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian69 885 zł100-12.8%48 352 zł77%-48 342 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka52 790 zł133-5.5%72 994 zł68%-62 148 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka65 801 zł96-11.2%59 228 zł77%-47 854 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian62 916 zł104-12.3%58 667 zł74%-54 121 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka55 020 zł112-9.6%75 302 zł70%-56 633 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka50 617 zł124-7.8%79 942 zł67%-61 436 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka81 308 zł92-15.8%24 358 zł79%-44 592 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka59 173 zł100-11.5%70 917 zł74%-52 087 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian81 177 zł83-14.5%31 615 zł81%-39 174 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka88 793 zł87-16.4%13 197 zł82%-38 360 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 283 zł87-14.7%43 674 zł78%-43 458 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian67 088 zł92-14.1%54 262 zł76%-49 551 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka48 003 zł116-9.2%85 472 zł66%-62 583 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka96 152 zł83-16.3%365 zł84%-33 874 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka70 108 zł83-13.2%55 038 zł78%-43 083 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka52 415 zł104-11.0%80 821 zł69%-57 767 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka63 559 zł87-13.4%66 362 zł76%-47 219 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka56 578 zł92-12.8%76 426 zł73%-53 209 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka85 735 zł79-17.7%19 659 zł81%-39 672 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian71 498 zł79-16.0%49 570 zł78%-44 652 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian78 578 zł74-16.7%39 510 zł80%-38 700 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka60 976 zł79-14.7%71 785 zł76%-48 325 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka93 102 zł74-18.4%8796 zł84%-33 582 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka67 842 zł74-15.4%62 263 zł78%-42 475 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian75 804 zł66-17.9%45 322 zł80%-39 879 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka90 056 zł66-19.6%15 145 zł83%-34 880 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka65 270 zł66-16.7%67 675 zł77%-43 567 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 348 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.25 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.