Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat szczecinecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy72 023 mieszkańcówdochody własne 7676 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.66% do 0.75%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.5% do 18.83%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	54 849 zł	132	-4.5%	24 873 zł	85%	-26 288 zł	0.301
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	51 997 zł	137	-4.5%	27 293 zł	84%	-28 682 zł	0.327
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	57 924 zł	119	-6.4%	20 896 zł	88%	-22 296 zł	0.329
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	48 865 zł	150	-2.6%	31 337 zł	82%	-32 741 zł	0.349
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	55 033 zł	123	-6.6%	23 377 zł	86%	-24 749 zł	0.350
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	61 082 zł	110	-7.4%	18 057 zł	92%	-19 479 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	60 904 zł	105	-8.5%	17 043 zł	92%	-18 427 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	59 959 zł	108	-9.0%	17 927 zł	92%	-19 312 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	43 175 zł	127	-5.3%	41 672 zł	80%	-32 078 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	46 356 zł	114	-7.2%	38 897 zł	83%	-28 031 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	49 387 zł	105	-8.1%	34 937 zł	85%	-25 291 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	40 445 zł	132	-5.3%	45 224 zł	79%	-34 398 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	43 586 zł	118	-7.4%	42 497 zł	82%	-30 411 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	37 206 zł	145	-3.4%	48 065 zł	76%	-38 512 zł	0.499
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	49 442 zł	100	-9.2%	36 232 zł	85%	-24 107 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	48 495 zł	103	-9.7%	37 126 zł	85%	-24 995 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	36 859 zł	123	-5.8%	52 282 zł	77%	-35 406 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	40 105 zł	110	-7.7%	49 405 zł	80%	-31 320 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	43 076 zł	101	-8.6%	45 541 zł	83%	-28 614 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 190 zł	128	-5.8%	55 736 zł	76%	-37 692 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 395 zł	114	-7.8%	52 909 zł	78%	-33 666 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 886 zł	141	-3.9%	58 679 zł	74%	-41 845 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.