Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pyrzycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy35 991 mieszkańcówdochody własne 7940 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.06% do 0.63%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.49% do 19.63%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	64 316 zł	132	-7.0%	25 399 zł	89%	-23 215 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	61 321 zł	137	-7.0%	27 929 zł	87%	-25 714 zł	0.319
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	67 357 zł	119	-8.8%	21 389 zł	93%	-19 188 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	58 220 zł	150	-5.1%	32 009 zł	84%	-29 811 zł	0.338
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	64 321 zł	123	-9.0%	23 983 zł	91%	-21 751 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	70 687 zł	110	-9.7%	18 403 zł	95%	-16 228 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	70 300 zł	105	-10.8%	17 510 zł	96%	-15 291 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	69 369 zł	108	-11.3%	18 375 zł	95%	-16 158 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	51 454 zł	127	-7.7%	43 762 zł	84%	-29 728 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	54 612 zł	114	-9.6%	41 043 zł	86%	-25 641 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	48 592 zł	132	-7.7%	47 507 zł	82%	-32 148 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	57 805 zł	105	-10.5%	36 854 zł	89%	-22 766 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	51 708 zł	118	-9.7%	44 839 zł	84%	-28 125 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	45 375 zł	145	-5.8%	50 296 zł	79%	-36 305 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	57 671 zł	100	-11.6%	38 439 zł	90%	-21 683 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	56 738 zł	103	-12.0%	39 315 zł	89%	-22 553 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	44 497 zł	123	-8.2%	55 333 zł	81%	-33 462 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 725 zł	110	-10.0%	52 504 zł	83%	-29 331 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	50 852 zł	101	-10.9%	48 419 zł	85%	-26 493 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 701 zł	128	-8.2%	58 974 zł	78%	-35 844 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 887 zł	114	-10.2%	56 197 zł	82%	-31 778 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 413 zł	141	-6.3%	61 872 zł	76%	-40 045 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.