HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pyrzycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy35 991 mieszkańcówdochody własne 7940 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.06% do 0.63%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.49% do 19.63%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 316 zł132-7.0%25 399 zł89%-23 215 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 321 zł137-7.0%27 929 zł87%-25 714 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne67 357 zł119-8.8%21 389 zł93%-19 188 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 220 zł150-5.1%32 009 zł84%-29 811 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 321 zł123-9.0%23 983 zł91%-21 751 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 687 zł110-9.7%18 403 zł95%-16 228 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne70 300 zł105-10.8%17 510 zł96%-15 291 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 369 zł108-11.3%18 375 zł95%-16 158 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 652 zł97-11.6%14 474 zł98%-12 289 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 454 zł127-7.7%43 762 zł84%-29 728 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 612 zł114-9.6%41 043 zł86%-25 641 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 592 zł132-7.7%47 507 zł82%-32 148 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 805 zł105-10.5%36 854 zł89%-22 766 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 265 zł90-13.1%11 998 zł99%-9794 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 323 zł93-13.5%12 878 zł98%-10 676 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 708 zł118-9.7%44 839 zł84%-28 125 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 375 zł145-5.8%50 296 zł79%-36 305 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian57 671 zł100-11.6%38 439 zł90%-21 683 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 523 zł83-13.5%10 678 zł99%-8476 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 738 zł103-12.0%39 315 zł89%-22 553 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 887 zł92-12.3%34 220 zł93%-18 765 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 497 zł123-8.2%55 333 zł81%-33 462 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja47 725 zł110-10.0%52 504 zł83%-29 331 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 852 zł101-10.9%48 419 zł85%-26 493 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 701 zł128-8.2%58 974 zł78%-35 844 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 887 zł114-10.2%56 197 zł82%-31 778 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 413 zł141-6.3%61 872 zł76%-40 045 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 619 zł85-13.8%33 015 zł94%-16 206 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 674 zł88-14.2%33 922 zł93%-17 090 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 854 zł96-12.0%49 792 zł86%-25 331 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 140 zł75-15.2%6594 zł100%-4404 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 922 zł99-12.4%50 668 zł85%-26 200 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 005 zł88-12.7%45 719 zł88%-22 450 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 874 zł78-14.2%31 722 zł96%-14 890 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 386 zł68-15.7%5287 zł100%-3099 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 807 zł81-14.2%44 513 zł91%-19 849 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 862 zł84-14.6%45 419 zł90%-20 732 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 476 zł70-15.9%27 860 zł98%-10 836 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 062 zł74-14.6%43 219 zł92%-18 532 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 720 zł63-16.4%26 579 zł99%-9533 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 668 zł66-16.4%39 353 zł96%-14 473 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 160 zł53-17.8%0 zł100%2175 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 912 zł59-16.8%38 072 zł97%-13 169 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 478 zł48-18.5%21 668 zł100%-4278 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 674 zł44-18.9%33 154 zł99%-7909 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.