HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dębno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy19 136 mieszkańcówdochody własne 8294 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.04% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.36% do 17.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka50 520 zł133-5.4%18 663 zł84%-27 356 zł0.270
●RozwójProgramPodwyżka54 898 zł121-7.3%13 927 zł87%-22 627 zł0.291
Szeroki programBez zmianPodwyżka48 447 zł124-7.7%22 902 zł84%-27 540 zł0.356
●Bez zmianProgramPodwyżka59 026 zł109-9.1%9447 zł92%-18 155 zł0.368
RozwójProgramBez zmian42 560 zł121-5.4%33 174 zł82%-29 600 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka52 803 zł112-9.6%18 231 zł86%-22 835 zł0.405
●Szeroki programProgramBez zmian38 194 zł133-3.5%37 783 zł78%-34 314 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian46 676 zł109-7.3%28 819 zł84%-25 142 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka45 916 zł116-9.1%26 977 zł83%-29 150 zł0.435
Szeroki programBez zmianBez zmian36 500 zł124-5.8%41 710 zł78%-34 267 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian40 844 zł112-7.7%37 125 zł82%-29 577 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka63 382 zł96-11.1%4663 zł96%-13 381 zł0.484
Bez zmianProgramObniżka37 556 zł109-5.8%43 346 zł80%-30 296 zł0.486
RozwójProgramObniżka33 449 zł121-3.9%47 690 zł76%-34 743 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian51 016 zł96-9.3%24 192 zł88%-20 387 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka56 911 zł100-11.4%13 814 zł92%-18 387 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka50 282 zł104-10.9%22 294 zł86%-24 435 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian44 940 zł100-9.6%32 794 zł84%-25 143 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian34 200 zł116-7.3%45 439 zł76%-35 731 zł0.525
●Szeroki programProgramObniżka29 092 zł133-2.0%52 289 zł74%-39 446 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka41 885 zł96-7.9%38 731 zł84%-25 554 zł0.530
RozwójWstrzymanieBez zmian38 553 zł104-9.1%40 844 zł80%-31 031 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka32 014 zł112-6.3%51 208 zł75%-34 550 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka27 679 zł124-4.4%55 782 zł73%-39 228 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka36 100 zł100-8.2%46 886 zł80%-30 127 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka54 398 zł92-12.7%17 867 zł90%-19 975 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian55 256 zł83-11.4%19 851 zł93%-15 750 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian49 255 zł87-11.6%28 194 zł88%-20 415 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka61 242 zł87-13.3%9117 zł96%-13 640 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian42 658 zł92-10.9%36 503 zł84%-26 586 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka46 114 zł83-10.0%34 530 zł87%-20 930 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka25 549 zł116-5.8%59 250 zł72%-40 585 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka67 635 zł83-13.2%0 zł99%-8726 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka29 893 zł104-7.7%54 665 zł75%-35 896 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka40 405 zł87-10.2%42 299 zł84%-25 412 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka33 989 zł92-9.6%50 334 zł78%-31 462 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka58 741 zł79-14.6%13 165 zł93%-15 214 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian46 985 zł79-12.9%31 890 zł86%-21 844 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian53 471 zł74-13.6%24 034 zł92%-15 805 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka38 304 zł79-11.6%45 734 zł83%-26 733 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka44 609 zł74-12.3%38 278 zł87%-20 815 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka65 472 zł74-15.3%4768 zł98%-9012 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian51 211 zł66-14.9%27 624 zł92%-17 220 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka42 520 zł66-13.6%41 608 zł86%-22 123 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka62 982 zł66-16.6%8708 zł98%-10 572 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 342 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.