HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Barlinek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy18 162 mieszkańcówdochody własne 7484 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.76% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.74% do 19.52%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka49 951 zł133-4.1%17 659 zł80%-33 358 zł0.272
●RozwójProgramPodwyżka54 108 zł121-6.0%13 193 zł82%-28 893 zł0.292
Szeroki programBez zmianPodwyżka48 102 zł124-6.5%22 082 zł79%-33 108 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka58 021 zł109-7.9%8978 zł85%-24 678 zł0.369
RozwójProgramBez zmian42 597 zł121-4.1%33 120 zł77%-34 423 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka52 240 zł112-8.3%17 668 zł82%-28 665 zł0.405
●Szeroki programProgramBez zmian38 451 zł133-2.1%37 487 zł75%-38 875 zł0.410
Bez zmianProgramBez zmian46 499 zł109-6.0%29 003 zł80%-30 221 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka45 808 zł116-7.9%26 202 zł78%-34 335 zł0.435
Szeroki programBez zmianBez zmian36 954 zł124-4.6%41 720 zł75%-38 440 zł0.461
RozwójBez zmianBez zmian41 080 zł112-6.5%37 375 zł77%-34 010 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka62 117 zł96-9.9%4514 zł87%-20 214 zł0.484
Bez zmianProgramObniżka37 989 zł109-4.6%44 089 zł76%-34 309 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian50 581 zł96-8.0%24 661 zł83%-25 773 zł0.487
RozwójProgramObniżka34 094 zł121-2.6%48 198 zł73%-38 501 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka56 134 zł100-10.2%13 503 zł85%-24 471 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka49 954 zł104-9.7%21 778 zł81%-29 881 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian44 964 zł100-8.3%33 279 zł80%-29 829 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian34 873 zł116-6.0%45 513 zł73%-39 549 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka42 061 zł96-6.6%39 758 zł79%-29 874 zł0.530
●Szeroki programProgramObniżka29 956 zł133-0.7%52 555 zł69%-42 944 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian39 008 zł104-7.9%41 159 zł76%-35 108 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka32 838 zł112-5.0%52 008 zł73%-37 951 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka28 720 zł124-3.1%56 343 zł69%-42 372 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka36 713 zł100-6.9%47 920 zł76%-33 780 zł0.572
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka53 856 zł92-11.5%17 623 zł83%-25 678 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian54 573 zł83-10.2%20 593 zł86%-21 432 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian49 024 zł87-10.3%28 962 zł83%-25 407 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka60 208 zł87-12.1%9155 zł87%-20 032 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian42 899 zł92-9.7%37 054 zł79%-30 918 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka46 043 zł83-8.8%35 829 zł82%-25 544 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka26 797 zł116-4.6%59 869 zł67%-43 394 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka66 122 zł83-12.0%211 zł93%-15 857 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka30 924 zł104-6.5%55 524 zł72%-38 963 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka40 764 zł87-9.0%43 634 zł79%-29 370 zł0.633
Bez zmianWstrzymanieObniżka34 807 zł92-8.3%51 428 zł75%-34 782 zł0.652
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka57 940 zł79-13.5%13 279 zł86%-21 226 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian46 970 zł79-11.7%32 725 zł82%-26 483 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian52 994 zł74-12.4%25 062 zł86%-21 089 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka38 867 zł79-10.3%47 110 zł78%-30 360 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianObniżka44 724 zł74-11.1%39 852 zł82%-25 065 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka64 191 zł74-14.2%5069 zł92%-15 700 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian50 950 zł66-13.7%28 732 zł85%-22 154 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka42 838 zł66-12.4%43 255 zł81%-26 043 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka61 933 zł66-15.5%9098 zł91%-16 882 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.