HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drawsko Pomorskie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy16 151 mieszkańcówdochody własne 7440 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.49% do 3.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.21% do 18.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka41 520 zł133+3.5%18 117 zł76%-43 475 zł0.282
●RozwójProgramPodwyżka45 641 zł121+1.4%13 590 zł78%-38 948 zł0.296
Szeroki programBez zmianPodwyżka39 967 zł124+0.9%21 915 zł76%-43 042 zł0.362
●Bez zmianProgramPodwyżka49 517 zł109-0.6%9315 zł80%-34 673 zł0.370
RozwójProgramBez zmian34 982 zł121+3.5%31 787 zł74%-43 855 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka44 068 zł112-1.1%17 443 zł78%-38 537 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian38 848 zł109+1.4%27 615 zł77%-39 594 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian30 872 zł133+5.5%36 267 zł70%-48 367 zł0.417
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka37 868 zł116-0.6%25 830 zł75%-44 208 zł0.440
Szeroki programBez zmianBez zmian29 645 zł124+2.9%39 994 zł70%-47 765 zł0.465
RozwójBez zmianBez zmian33 736 zł112+0.9%35 583 zł73%-43 274 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka53 568 zł96-2.8%4773 zł84%-30 131 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka30 969 zł109+2.9%41 792 zł72%-43 223 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian42 886 zł96-0.8%23 356 zł79%-35 070 zł0.486
RozwójProgramObniżka27 111 zł121+5.0%45 836 zł66%-47 473 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka47 926 zł100-3.0%13 220 zł80%-34 282 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka41 977 zł104-2.6%21 347 zł77%-39 692 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian37 583 zł100-1.1%31 517 zł76%-39 034 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian27 746 zł116+1.4%43 572 zł66%-48 822 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka34 998 zł96+0.7%37 542 zł75%-38 712 zł0.527
●Szeroki programProgramObniżka23 008 zł133+7.1%50 128 zł63%-51 975 zł0.535
RozwójBez zmianObniżka26 106 zł112+2.4%49 273 zł66%-46 768 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian31 844 zł104-0.6%39 189 zł72%-44 321 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka22 024 zł124+4.5%53 544 zł62%-51 248 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka29 946 zł100+0.4%45 250 zł72%-42 538 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka45 843 zł92-4.5%17 114 zł79%-35 427 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian46 836 zł83-3.0%19 323 zł82%-30 656 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian41 599 zł87-3.2%27 258 zł79%-34 534 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian35 699 zł92-2.6%35 113 zł75%-40 070 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka51 954 zł87-5.2%8752 zł84%-29 765 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka38 938 zł83-1.6%33 616 zł78%-34 311 zł0.608
RozwójWstrzymanieObniżka24 362 zł104+0.9%52 576 zł65%-47 734 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka20 271 zł116+2.9%56 888 zł62%-52 225 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka57 530 zł83-5.0%393 zł86%-25 701 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka33 952 zł87-1.8%41 025 zł75%-38 052 zł0.629
Bez zmianWstrzymanieObniżka28 209 zł92-1.1%48 511 zł70%-43 494 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian39 725 zł79-4.7%30 809 zł78%-35 557 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka49 881 zł79-6.6%12 676 zł83%-30 896 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian45 527 zł74-5.4%23 377 zł82%-30 145 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka32 225 zł79-3.2%44 262 zł75%-38 994 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianObniżka37 871 zł74-4.0%37 238 zł78%-33 675 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka55 895 zł74-7.3%4634 zł86%-25 358 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian43 662 zł66-6.9%26 813 zł80%-31 154 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka36 153 zł66-5.4%40 424 zł78%-34 605 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka53 831 zł66-8.7%8458 zł86%-26 476 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.92 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.