HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czaplinek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 042 mieszkańcówdochody własne 6729 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.74% do 1.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.48% do 19.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka43 674 zł133-4.1%17 092 zł77%-35 777 zł0.281
●RozwójProgramPodwyżka47 638 zł121-6.0%12 811 zł79%-31 496 zł0.296
Szeroki programBez zmianPodwyżka42 179 zł124-6.5%20 813 zł77%-35 321 zł0.362
●Bez zmianProgramPodwyżka51 362 zł109-7.9%8776 zł83%-27 461 zł0.370
RozwójProgramBez zmian37 332 zł121-4.1%30 749 zł76%-36 194 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka46 125 zł112-8.3%16 580 zł79%-31 059 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian41 046 zł109-6.0%26 850 zł78%-32 171 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian33 378 zł133-2.1%34 900 zł72%-40 463 zł0.417
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka40 182 zł116-7.9%24 567 zł76%-36 349 zł0.439
Szeroki programBez zmianBez zmian32 198 zł124-4.6%38 676 zł72%-39 846 zł0.464
RozwójBez zmianBez zmian36 134 zł112-6.5%34 553 zł76%-35 597 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka55 231 zł96-9.9%4526 zł85%-23 210 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka33 427 zł109-4.6%40 727 zł75%-35 645 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian44 903 zł96-8.0%22 770 zł81%-27 936 zł0.486
RozwójProgramObniżka29 720 zł121-2.6%44 619 zł70%-39 659 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka49 832 zł100-10.2%12 591 zł83%-27 043 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka44 136 zł104-9.7%20 324 zł79%-32 078 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian39 831 zł100-8.3%30 673 zł78%-31 594 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian30 393 zł116-6.0%42 100 zł70%-40 772 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka37 274 zł96-6.6%36 658 zł77%-31 422 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka25 773 zł133-0.7%48 754 zł65%-43 918 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian34 336 zł104-7.9%37 968 zł75%-36 513 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka28 755 zł112-5.0%48 014 zł70%-38 944 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka24 826 zł124-3.1%52 130 zł65%-43 184 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka32 445 zł100-6.9%44 142 zł75%-34 950 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka47 850 zł92-11.5%16 327 zł82%-28 052 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian48 678 zł83-10.2%18 922 zł84%-23 800 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian43 668 zł87-10.3%26 616 zł82%-27 381 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian38 040 zł92-9.7%34 080 zł77%-32 501 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka53 681 zł87-12.1%8397 zł85%-22 815 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka41 041 zł83-8.8%32 923 zł80%-27 297 zł0.608
RozwójWstrzymanieObniżka27 099 zł104-6.5%51 184 zł69%-39 785 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka23 163 zł116-4.6%55 308 zł64%-44 034 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka59 018 zł83-11.9%423 zł89%-19 059 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka36 272 zł87-9.0%40 112 zł77%-30 749 zł0.630
Bez zmianWstrzymanieObniżka30 795 zł92-8.3%47 304 zł74%-35 781 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian41 886 zł79-11.7%30 013 zł80%-28 276 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka51 708 zł79-13.5%12 142 zł84%-23 812 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian47 424 zł74-12.4%22 919 zł84%-23 266 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka34 632 zł79-10.3%43 247 zł76%-31 569 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianObniżka40 020 zł74-11.1%36 511 zł80%-26 645 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka57 449 zł74-14.2%4548 zł89%-18 685 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian45 651 zł66-13.7%26 246 zł83%-24 150 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka38 388 zł66-12.4%39 593 zł79%-27 454 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka55 485 zł66-15.5%8210 zł88%-19 670 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 307 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.86 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.