Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat drawski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy53 003 mieszkańcówdochody własne 7357 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.47% do 0.46%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.96% do 17.48%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	40 857 zł	132	-5.1%	24 400 zł	80%	-31 729 zł	0.314
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	44 005 zł	119	-7.0%	20 436 zł	82%	-27 751 zł	0.337
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	38 181 zł	137	-5.1%	26 695 zł	77%	-34 001 zł	0.341
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	46 958 zł	110	-7.9%	17 761 zł	84%	-25 092 zł	0.358
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	41 291 zł	123	-7.1%	22 789 zł	81%	-30 079 zł	0.358
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	34 977 zł	150	-3.1%	30 723 zł	76%	-38 043 zł	0.367
●	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	47 062 zł	105	-9.0%	16 590 zł	84%	-23 891 zł	0.400
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	46 103 zł	108	-9.4%	17 493 zł	84%	-24 795 zł	0.409
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	30 746 zł	127	-5.8%	39 074 zł	75%	-36 607 zł	0.456
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	33 988 zł	114	-7.7%	36 183 zł	77%	-32 582 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	36 828 zł	105	-8.6%	32 508 zł	79%	-29 992 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	28 179 zł	132	-5.8%	42 376 zł	73%	-38 814 zł	0.482
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	31 381 zł	118	-7.9%	39 532 zł	75%	-34 846 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	24 882 zł	145	-3.9%	45 331 zł	69%	-42 903 zł	0.505
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	37 138 zł	100	-9.7%	33 397 zł	80%	-28 674 zł	0.512
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	36 176 zł	103	-10.2%	34 309 zł	79%	-29 581 zł	0.522
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	25 266 zł	123	-6.3%	48 382 zł	71%	-39 434 zł	0.535
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	28 566 zł	110	-8.2%	45 400 zł	75%	-35 374 zł	0.544
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	31 353 zł	101	-9.1%	41 810 zł	76%	-32 814 zł	0.552
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	22 753 zł	128	-6.3%	51 598 zł	67%	-41 611 zł	0.561
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	26 013 zł	114	-8.3%	48 664 zł	73%	-37 609 zł	0.568
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	19 398 zł	141	-4.4%	54 643 zł	63%	-45 735 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.