HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat drawski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy53 003 mieszkańcówdochody własne 7357 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.47% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.96% do 17.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne40 857 zł132-5.1%24 400 zł80%-31 729 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne44 005 zł119-7.0%20 436 zł82%-27 751 zł0.337
●RozwójDoinwestowanieAktywne38 181 zł137-5.1%26 695 zł77%-34 001 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne46 958 zł110-7.9%17 761 zł84%-25 092 zł0.358
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne41 291 zł123-7.1%22 789 zł81%-30 079 zł0.358
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne34 977 zł150-3.1%30 723 zł76%-38 043 zł0.367
●Bez zmianBez zmianAktywne47 062 zł105-9.0%16 590 zł84%-23 891 zł0.400
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne46 103 zł108-9.4%17 493 zł84%-24 795 zł0.409
●RozwójOgraniczenieAktywne50 036 zł97-9.7%13 868 zł87%-21 195 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian30 746 zł127-5.8%39 074 zł75%-36 607 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian33 988 zł114-7.7%36 183 zł77%-32 582 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian36 828 zł105-8.6%32 508 zł79%-29 992 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian28 179 zł132-5.8%42 376 zł73%-38 814 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne51 798 zł90-11.3%11 383 zł89%-18 694 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian31 381 zł118-7.9%39 532 zł75%-34 846 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne50 827 zł93-11.7%12 299 zł88%-19 611 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian24 882 zł145-3.9%45 331 zł69%-42 903 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian37 138 zł100-9.7%33 397 zł80%-28 674 zł0.512
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian36 176 zł103-10.2%34 309 zł79%-29 581 zł0.522
●Bez zmianOgraniczenieAktywne53 027 zł83-11.7%10 099 zł92%-17 411 zł0.522
RozwójOgraniczenieBez zmian40 000 zł92-10.4%29 695 zł83%-26 047 zł0.529
Szeroki programBez zmianRezygnacja25 266 zł123-6.3%48 382 zł71%-39 434 zł0.535
RozwójBez zmianRezygnacja28 566 zł110-8.2%45 400 zł75%-35 374 zł0.544
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja31 353 zł101-9.1%41 810 zł76%-32 814 zł0.552
RozwójDoinwestowanieRezygnacja22 753 zł128-6.3%51 598 zł67%-41 611 zł0.561
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja26 013 zł114-8.3%48 664 zł73%-37 609 zł0.568
OgraniczenieBez zmianBez zmian41 857 zł85-12.0%28 301 zł84%-23 496 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja19 398 zł141-4.4%54 643 zł63%-45 735 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja31 773 zł96-10.2%42 566 zł76%-31 432 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian40 885 zł88-12.4%29 237 zł84%-24 415 zł0.585
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja30 812 zł99-10.6%43 490 zł76%-32 338 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne56 449 zł75-13.5%6274 zł95%-13 595 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja34 583 zł88-10.9%38 989 zł79%-28 834 zł0.596
Bez zmianOgraniczenieBez zmian43 085 zł78-12.4%27 037 zł85%-22 215 zł0.605
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne57 667 zł68-13.9%5002 zł96%-12 324 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja36 496 zł81-12.4%37 552 zł82%-26 249 zł0.638
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja35 524 zł84-12.9%38 489 zł80%-27 168 zł0.647
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja37 724 zł74-12.9%36 289 zł83%-24 968 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian46 493 zł70-14.2%23 384 zł88%-18 415 zł0.664
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian47 709 zł63-14.6%22 133 zł90%-17 146 zł0.697
LikwidacjaBez zmianRezygnacja41 136 zł66-14.6%32 632 zł85%-21 163 zł0.716
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja42 353 zł59-15.0%31 380 zł86%-19 894 zł0.746
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne62 226 zł53-16.1%0 zł99%-7332 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian52 253 zł48-16.8%17 441 zł95%-12 171 zł0.800
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja46 900 zł44-17.2%26 678 zł92%-14 914 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.