HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Choszczno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy19 982 mieszkańcówdochody własne 6548 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.92% do 0.71%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.3% do 20.78%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka43 340 zł133-6.4%17 017 zł76%-38 390 zł0.282
●RozwójProgramPodwyżka47 268 zł121-8.3%12 780 zł77%-34 153 zł0.296
Szeroki programBez zmianPodwyżka41 880 zł124-8.7%20 794 zł76%-37 825 zł0.362
●Bez zmianProgramPodwyżka50 957 zł109-10.1%8788 zł80%-30 161 zł0.370
RozwójProgramBez zmian37 115 zł121-6.4%31 077 zł73%-38 478 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka45 791 zł112-10.6%16 603 zł77%-33 607 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian40 794 zł109-8.3%27 216 zł76%-34 498 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian33 197 zł133-4.5%35 181 zł69%-42 703 zł0.417
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka39 918 zł116-10.1%24 626 zł75%-38 771 zł0.439
Szeroki programBez zmianBez zmian32 047 zł124-6.9%39 129 zł69%-41 989 zł0.465
RozwójBez zmianBez zmian35 948 zł112-8.7%35 044 zł74%-37 783 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka54 785 zł96-12.1%4588 zł83%-25 961 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka33 287 zł109-6.9%41 433 zł72%-37 696 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian44 610 zł96-10.3%23 182 zł79%-30 314 zł0.486
RozwójProgramObniżka29 615 zł121-5.0%45 286 zł68%-41 667 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka49 463 zł100-12.4%12 656 zł80%-29 633 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka43 836 zł104-11.9%20 426 zł77%-34 544 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian39 610 zł100-10.6%31 202 zł76%-33 822 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian30 273 zł116-8.3%42 634 zł68%-42 839 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka37 093 zł96-8.9%37 409 zł76%-33 524 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka25 704 zł133-3.1%49 382 zł64%-45 883 zł0.536
RozwójBez zmianObniżka28 677 zł112-7.4%48 837 zł68%-40 863 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian34 181 zł104-10.1%38 541 zł73%-38 624 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka24 784 zł124-5.5%52 914 zł63%-45 059 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka32 332 zł100-9.2%45 002 zł72%-36 911 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka47 515 zł92-13.7%16 470 zł79%-30 561 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian48 345 zł83-12.4%19 382 zł82%-26 226 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian43 407 zł87-12.5%27 189 zł79%-29 659 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian37 851 zł92-11.9%34 691 zł76%-34 653 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka53 271 zł87-14.3%8527 zł83%-25 455 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka40 820 zł83-11.0%33 727 zł78%-29 447 zł0.608
RozwójWstrzymanieObniżka27 050 zł104-8.7%52 083 zł67%-41 633 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka23 149 zł116-6.9%56 168 zł62%-45 839 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka58 532 zł83-14.1%534 zł85%-21 859 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka36 120 zł87-11.2%41 030 zł76%-32 759 zł0.629
Bez zmianWstrzymanieObniżka30 713 zł92-10.6%48 241 zł71%-37 672 zł0.648
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian41 656 zł79-13.9%30 668 zł78%-30 479 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka51 333 zł79-15.6%12 354 zł82%-26 370 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian47 123 zł74-14.6%23 539 zł82%-25 592 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka34 509 zł79-12.5%44 228 zł75%-33 509 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianObniżka39 828 zł74-13.2%37 466 zł79%-28 704 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka57 000 zł74-16.3%4719 zł85%-21 373 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian45 382 zł66-15.9%26 948 zł81%-26 401 zł0.799
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka38 226 zł66-14.6%40 625 zł77%-29 442 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka55 070 zł66-17.5%8466 zł85%-22 277 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 304 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.