HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bierzwnik

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4311 mieszkańcówdochody własne 8234 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.06% do 0.77%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.43% do 25.28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka83 979 zł133-6.8%19 035 zł79%-47 197 zł0.244
●RozwójProgramPodwyżka88 354 zł121-8.6%14 265 zł80%-42 427 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka80 945 zł124-9.1%26 974 zł79%-46 882 zł0.340
●Bez zmianProgramPodwyżka92 481 zł109-10.5%9751 zł82%-37 913 zł0.364
RozwójProgramBez zmian73 237 zł121-6.8%44 907 zł77%-47 867 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian68 873 zł133-4.9%49 503 zł75%-52 622 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka85 299 zł112-10.9%22 262 zł80%-42 135 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian77 351 zł109-8.6%40 564 zł79%-43 368 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka77 847 zł116-10.5%33 366 zł78%-48 235 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian66 294 zł124-7.2%57 154 zł75%-52 119 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian70 635 zł112-9.1%52 581 zł77%-47 388 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka96 835 zł96-12.4%4922 zł84%-33 083 zł0.484
RozwójProgramObniżka62 060 zł121-5.4%68 178 zł74%-51 879 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka89 405 zł100-12.7%17 805 zł82%-37 644 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka82 211 zł104-12.3%28 642 zł79%-43 476 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian81 690 zł96-10.6%35 952 zł81%-38 559 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka66 166 zł109-7.2%63 846 zł77%-47 392 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian63 471 zł116-8.6%63 064 zł74%-53 351 zł0.517
●Szeroki programProgramObniżka57 706 zł133-3.4%72 764 zł71%-56 622 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian74 729 zł100-10.9%48 263 zł79%-42 913 zł0.519
OgraniczenieProgramObniżka70 493 zł96-9.3%59 246 zł78%-42 597 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian67 822 zł104-10.5%58 482 zł77%-48 608 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka59 796 zł112-7.7%75 185 zł74%-51 262 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka55 463 zł124-5.8%79 747 zł71%-55 981 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka86 326 zł92-14.0%24 174 zł82%-38 974 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka63 880 zł100-9.6%70 876 zł77%-46 798 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian85 927 zł83-12.7%31 667 zł83%-33 871 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka93 735 zł87-14.6%13 139 zł84%-32 842 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian79 043 zł87-12.9%43 677 zł81%-38 130 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian71 924 zł92-12.3%54 153 zł78%-44 121 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka52 844 zł116-7.2%85 258 zł69%-57 124 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka101 087 zł83-14.4%289 zł87%-28 377 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka74 720 zł83-11.4%55 133 zł80%-37 923 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka57 186 zł104-9.1%80 686 zł73%-52 393 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka68 183 zł87-11.5%66 411 zł78%-42 031 zł0.646
Bez zmianWstrzymanieObniżka61 280 zł92-10.9%76 367 zł76%-47 918 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka90 667 zł79-15.9%19 579 zł84%-34 156 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian76 250 zł79-14.2%49 555 zł80%-39 324 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian83 257 zł74-14.9%39 591 zł83%-33 469 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka97 963 zł74-16.6%8824 zł87%-28 162 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka65 594 zł79-12.9%71 820 zł77%-43 135 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka72 386 zł74-13.6%62 387 zł80%-37 383 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian80 475 zł66-16.2%45 389 zł82%-34 648 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka94 907 zł66-17.9%15 158 zł86%-29 462 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka69 808 zł66-14.9%67 786 zł79%-38 474 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 342 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.