Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Koszalin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy105 263 mieszkańcówdochody własne 9060 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.24% do 0.68%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.26% do 19.85%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	63 362 zł	132	+2.1%	26 822 zł	80%	-38 967 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	60 240 zł	137	+2.1%	29 306 zł	78%	-41 443 zł	0.319
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 557 zł	119	+0.0%	22 510 zł	82%	-34 654 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	56 977 zł	150	+4.1%	33 688 zł	76%	-45 833 zł	0.338
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	63 393 zł	123	-0.2%	25 092 zł	81%	-37 193 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	70 100 zł	110	-1.0%	19 489 zł	84%	-31 634 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	69 646 zł	105	-2.1%	18 366 zł	84%	-30 478 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	68 758 zł	108	-2.6%	19 190 zł	84%	-31 303 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	49 805 zł	127	+1.3%	47 840 zł	76%	-44 724 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	53 122 zł	114	-0.8%	45 295 zł	78%	-40 358 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	46 822 zł	132	+1.3%	51 945 zł	74%	-47 126 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	56 519 zł	105	-1.7%	40 668 zł	80%	-37 418 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	50 096 zł	118	-1.0%	49 459 zł	76%	-42 824 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	43 439 zł	145	+3.3%	54 639 zł	71%	-51 569 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	56 331 zł	100	-2.9%	42 901 zł	80%	-36 129 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	55 441 zł	103	-3.4%	43 746 zł	79%	-36 957 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	42 442 zł	123	+0.7%	61 466 zł	73%	-48 097 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 833 zł	110	-1.2%	58 831 zł	75%	-43 691 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	49 161 zł	101	-2.2%	54 326 zł	76%	-40 784 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 530 zł	128	+0.7%	65 465 zł	70%	-50 464 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 877 zł	114	-1.4%	62 873 zł	73%	-46 122 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 072 zł	141	+2.8%	68 174 zł	67%	-54 947 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 304 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.