HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Koszalin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy105 263 mieszkańcówdochody własne 9060 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.24% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.26% do 19.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 362 zł132+2.1%26 822 zł80%-38 967 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 240 zł137+2.1%29 306 zł78%-41 443 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne66 557 zł119+0.0%22 510 zł82%-34 654 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne56 977 zł150+4.1%33 688 zł76%-45 833 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 393 zł123-0.2%25 092 zł81%-37 193 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 100 zł110-1.0%19 489 zł84%-31 634 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne69 646 zł105-2.1%18 366 zł84%-30 478 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 758 zł108-2.6%19 190 zł84%-31 303 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 210 zł97-2.9%15 274 zł85%-27 419 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 805 zł127+1.3%47 840 zł76%-44 724 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 122 zł114-0.8%45 295 zł78%-40 358 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 822 zł132+1.3%51 945 zł74%-47 126 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 519 zł105-1.7%40 668 zł80%-37 418 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 919 zł90-4.6%12 571 zł86%-24 694 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 017 zł93-5.0%13 411 zł86%-25 534 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian50 096 zł118-1.0%49 459 zł76%-42 824 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 439 zł145+3.3%54 639 zł71%-51 569 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian56 331 zł100-2.9%42 901 zł80%-36 129 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 217 zł83-5.0%11 211 zł88%-23 334 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 441 zł103-3.4%43 746 zł79%-36 957 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian59 751 zł92-3.7%38 255 zł81%-33 149 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 442 zł123+0.7%61 466 zł73%-48 097 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja45 833 zł110-1.2%58 831 zł75%-43 691 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 161 zł101-2.2%54 326 zł76%-40 784 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 530 zł128+0.7%65 465 zł70%-50 464 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 877 zł114-1.4%62 873 zł73%-46 122 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 072 zł141+2.8%68 174 zł67%-54 947 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 585 zł85-5.3%37 289 zł83%-30 367 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 681 zł88-5.8%38 149 zł82%-31 211 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 089 zł75-6.9%6894 zł93%-19 027 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 116 zł96-3.4%56 310 zł77%-39 422 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 226 zł99-3.9%57 154 zł76%-40 250 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 468 zł88-4.2%51 784 zł79%-36 475 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian62 881 zł78-5.8%35 949 zł84%-29 011 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 375 zł68-7.4%5548 zł93%-17 683 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 374 zł81-5.8%50 693 zł81%-33 655 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 471 zł84-6.3%51 552 zł80%-34 498 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 736 zł70-7.7%31 791 zł86%-24 723 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 671 zł74-6.3%49 352 zł81%-32 298 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 019 zł63-8.1%30 465 zł86%-23 381 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 530 zł66-8.1%45 190 zł84%-28 005 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 433 zł53-9.7%0 zł97%-12 145 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 814 zł59-8.6%43 863 zł84%-26 663 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 059 zł48-10.4%25 261 zł92%-17 864 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 858 zł44-10.9%38 655 zł88%-21 140 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 304 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.