HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Darłowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7543 mieszkańcówdochody własne 13 444 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.4% do 1.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-25.04% do 48.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka395 894 zł133-2.2%27 295 zł63%-153 366 zł0.173
●RozwójProgramPodwyżka401 596 zł121-4.1%20 975 zł63%-147 046 zł0.247
Szeroki programBez zmianPodwyżka383 206 zł124-4.6%83 792 zł63%-151 355 zł0.295
●Szeroki programProgramBez zmian351 363 zł133-0.2%205 885 zł62%-155 156 zł0.332
RozwójProgramBez zmian357 046 zł121-2.2%199 822 zł62%-148 860 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka407 019 zł109-6.0%14 947 zł65%-141 017 zł0.353
RozwójBez zmianPodwyżka388 873 zł112-6.5%77 748 zł63%-145 074 zł0.378
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka373 820 zł116-6.0%120 820 zł62%-152 450 zł0.384
Bez zmianProgramBez zmian362 450 zł109-4.1%194 082 zł63%-142 856 zł0.400
Szeroki programBez zmianBez zmian339 906 zł124-2.7%260 630 zł62%-153 057 zł0.419
RozwójBez zmianBez zmian345 554 zł112-4.6%254 687 zł62%-146 801 zł0.458
RozwójWstrzymaniePodwyżka379 502 zł104-7.9%114 760 zł63%-146 150 zł0.472
RozwójProgramObniżka323 948 zł121-0.7%335 808 zł61%-150 211 zł0.477
●OgraniczenieProgramPodwyżka412 927 zł96-8.1%8298 zł67%-134 369 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka394 262 zł100-8.3%71 990 zł65%-139 084 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka318 279 zł133+1.3%341 307 zł60%-156 489 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian368 334 zł96-6.2%188 509 zł63%-136 238 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian331 258 zł116-4.1%294 912 zł61%-154 083 zł0.494
Bez zmianProgramObniżka329 337 zł109-2.7%330 677 zł62%-144 225 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian350 924 zł100-6.5%249 574 zł62%-140 835 zł0.528
RozwójWstrzymanieBez zmian336 920 zł104-6.0%289 054 zł62%-147 808 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka307 740 zł124-1.2%393 136 zł60%-154 325 zł0.552
OgraniczenieProgramObniżka335 203 zł96-4.8%325 121 zł62%-137 630 zł0.566
RozwójBez zmianObniżka313 374 zł112-3.1%387 764 zł61%-148 087 zł0.568
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka384 906 zł92-9.7%108 986 zł64%-140 142 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka400 130 zł87-10.4%65 679 zł66%-132 480 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian374 056 zł83-8.3%183 086 zł65%-129 815 zł0.608
Bez zmianBez zmianObniżka318 729 zł100-5.1%382 665 zł62%-142 139 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka299 641 zł116-2.7%425 445 zł60%-155 300 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka418 672 zł83-10.2%1929 zł67%-127 916 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian342 304 zł92-7.9%283 928 zł62%-141 824 zł0.622
OgraniczenieBez zmianBez zmian356 767 zł87-8.5%244 038 zł63%-134 262 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka305 289 zł104-4.6%420 060 zł61%-149 044 zł0.645
Głębokie cięcieProgramObniżka340 908 zł83-7.0%319 714 zł63%-131 228 zł0.655
OgraniczenieBez zmianObniżka324 555 zł87-7.1%377 146 zł62%-135 589 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka390 792 zł79-11.7%102 739 zł65%-133 515 zł0.696
Bez zmianWstrzymanieObniżka310 659 zł92-6.5%414 947 zł61%-143 077 zł0.699
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian348 166 zł79-9.9%278 375 zł63%-135 228 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka405 836 zł74-12.4%60 231 zł67%-126 071 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian362 451 zł74-10.6%238 650 zł65%-127 881 zł0.737
OgraniczenieWstrzymanieObniżka316 503 zł79-8.5%409 411 zł62%-136 504 zł0.778
Głębokie cięcieBez zmianObniżka330 221 zł74-9.3%371 774 zł63%-129 229 zł0.779
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka396 516 zł66-13.7%97 312 zł67%-127 083 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian353 866 zł66-12.0%272 970 zł64%-128 825 zł0.832
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka322 186 zł66-10.6%404 023 zł62%-130 124 zł0.873

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 456 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -0.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.