HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Darłowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 370 mieszkańcówdochody własne 8381 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3% do 0.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.72% do 24.99%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka63 238 zł133-8.9%19 798 zł66%-67 779 zł0.259
●RozwójProgramPodwyżka67 665 zł121-10.7%14 980 zł68%-62 961 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka60 752 zł124-11.1%27 122 zł66%-66 901 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka71 842 zł109-12.5%10 420 zł72%-58 401 zł0.367
RozwójProgramBez zmian54 123 zł121-8.9%45 098 zł64%-66 798 zł0.379
●Szeroki programProgramBez zmian49 709 zł133-7.0%49 754 zł63%-71 600 zł0.400
RozwójBez zmianPodwyżka65 157 zł112-12.9%22 364 zł68%-62 108 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian58 287 zł109-10.7%40 697 zł66%-62 254 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 948 zł116-12.5%33 507 zł65%-67 949 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian47 633 zł124-9.3%57 394 zł62%-70 583 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian52 025 zł112-11.1%52 763 zł63%-65 806 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka76 257 zł96-14.4%5535 zł74%-53 516 zł0.484
RozwójProgramObniżka44 113 zł121-7.5%68 361 zł61%-69 630 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian62 687 zł96-12.7%36 013 zł69%-57 389 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka48 269 zł109-9.3%63 970 zł63%-65 097 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka69 313 zł100-14.7%17 875 zł72%-57 571 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka62 363 zł104-14.2%28 737 zł67%-63 143 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian56 169 zł100-12.9%48 385 zł66%-61 285 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 079 zł116-10.7%63 331 zł61%-71 537 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka39 708 zł133-5.6%73 007 zł59%-74 420 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka52 656 zł96-11.3%59 299 zł66%-60 248 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian49 481 zł104-12.5%58 689 zł63%-66 747 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka42 320 zł112-9.8%75 356 zł60%-68 534 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 937 zł124-8.0%79 977 zł59%-73 300 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka46 454 zł100-11.6%70 989 zł63%-64 025 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka66 528 zł92-16.0%24 328 zł69%-58 594 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 983 zł83-14.7%31 689 zł72%-52 649 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka73 703 zł87-16.6%13 201 zł74%-52 714 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 543 zł87-14.9%43 729 zł69%-56 448 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 633 zł92-14.2%54 301 zł65%-62 215 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka35 568 zł116-9.3%85 513 zł57%-74 185 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 941 zł83-13.4%55 169 zł68%-55 521 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka80 568 zł83-16.4%840 zł77%-48 757 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 960 zł104-11.1%80 881 zł60%-69 407 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka50 817 zł87-13.5%66 492 zł65%-59 203 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka44 104 zł92-12.9%76 504 zł63%-64 887 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka70 931 zł79-17.8%19 641 zł73%-53 722 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian58 020 zł79-16.1%49 631 zł68%-57 363 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian64 815 zł74-16.8%39 611 zł72%-51 734 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 478 zł79-14.9%71 920 zł64%-60 050 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 077 zł74-15.5%62 420 zł68%-54 504 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka77 991 zł74-18.5%8824 zł77%-47 981 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian62 304 zł66-18.1%45 428 zł72%-52 634 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 750 zł66-16.8%67 837 zł67%-55 336 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka75 230 zł66-19.7%15 179 zł76%-48 974 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 347 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.34 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 94% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.