Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sławieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy52 394 mieszkańcówdochody własne 9425 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.19% do 0.26%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.93% do 22.03%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	71 160 zł	132	-4.7%	28 020 zł	77%	-52 161 zł	0.287
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	67 868 zł	137	-4.7%	30 532 zł	76%	-54 655 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	74 369 zł	119	-6.6%	23 497 zł	79%	-47 629 zł	0.320
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	64 589 zł	150	-2.8%	35 126 zł	73%	-59 267 zł	0.329
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	71 030 zł	123	-6.8%	26 104 zł	77%	-50 196 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	78 127 zł	110	-7.5%	20 391 zł	79%	-44 532 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	77 462 zł	105	-8.6%	19 145 zł	80%	-43 248 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	76 598 zł	108	-9.1%	19 939 zł	79%	-44 043 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	56 344 zł	127	-5.5%	52 707 zł	71%	-57 473 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	59 684 zł	114	-7.3%	50 441 zł	74%	-52 893 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	53 203 zł	132	-5.5%	57 290 zł	70%	-59 897 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	63 286 zł	105	-8.3%	45 279 zł	76%	-49 873 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	49 792 zł	145	-3.5%	59 742 zł	67%	-64 558 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	56 495 zł	118	-7.5%	55 092 zł	72%	-55 389 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	62 909 zł	100	-9.4%	48 339 zł	76%	-48 463 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	62 042 zł	103	-9.8%	49 159 zł	76%	-49 262 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	48 285 zł	123	-5.9%	68 919 zł	68%	-60 663 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	51 706 zł	110	-7.8%	66 549 zł	71%	-56 045 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	55 233 zł	101	-8.7%	61 530 zł	73%	-53 056 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 220 zł	128	-5.9%	73 381 zł	67%	-63 054 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	48 592 zł	114	-8.0%	71 057 zł	69%	-58 509 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 728 zł	141	-4.0%	75 829 zł	64%	-67 754 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.