HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sławieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy52 394 mieszkańcówdochody własne 9425 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.19% do 0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.93% do 22.03%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne71 160 zł132-4.7%28 020 zł77%-52 161 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne67 868 zł137-4.7%30 532 zł76%-54 655 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne74 369 zł119-6.6%23 497 zł79%-47 629 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne64 589 zł150-2.8%35 126 zł73%-59 267 zł0.329
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 030 zł123-6.8%26 104 zł77%-50 196 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 127 zł110-7.5%20 391 zł79%-44 532 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne77 462 zł105-8.6%19 145 zł80%-43 248 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne76 598 zł108-9.1%19 939 zł79%-44 043 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 246 zł97-9.4%15 963 zł81%-40 104 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian56 344 zł127-5.5%52 707 zł71%-57 473 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian59 684 zł114-7.3%50 441 zł74%-52 893 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian53 203 zł132-5.5%57 290 zł70%-59 897 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 286 zł105-8.3%45 279 zł76%-49 873 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne82 933 zł90-10.9%13 092 zł82%-37 208 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 055 zł93-11.4%13 903 zł82%-38 020 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian49 792 zł145-3.5%59 742 zł67%-64 558 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 495 zł118-7.5%55 092 zł72%-55 389 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian62 909 zł100-9.4%48 339 zł76%-48 463 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 255 zł83-11.4%11 703 zł83%-35 820 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian62 042 zł103-9.8%49 159 zł76%-49 262 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian66 538 zł92-10.1%43 156 zł77%-45 395 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 285 zł123-5.9%68 919 zł68%-60 663 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja51 706 zł110-7.8%66 549 zł71%-56 045 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja55 233 zł101-8.7%61 530 zł73%-53 056 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 220 zł128-5.9%73 381 zł67%-63 054 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja48 592 zł114-8.0%71 057 zł69%-58 509 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 728 zł141-4.0%75 829 zł64%-67 754 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 359 zł85-11.6%42 513 zł79%-42 447 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian67 478 zł88-12.1%43 348 zł79%-43 262 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 296 zł75-13.1%7165 zł85%-31 293 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 010 zł96-9.8%64 299 zł74%-51 577 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja54 144 zł99-10.3%65 118 zł73%-52 375 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja58 565 zł88-10.6%59 258 zł76%-48 539 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian69 678 zł78-12.1%41 148 zł79%-41 062 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 604 zł68-13.6%5791 zł86%-29 920 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja60 466 zł81-12.1%58 468 zł76%-45 554 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja59 585 zł84-12.5%59 302 zł76%-46 368 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian73 702 zł70-13.9%36 807 zł81%-36 555 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja61 785 zł74-12.5%57 102 zł77%-44 168 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 007 zł63-14.3%35 457 zł82%-35 185 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja65 813 zł66-14.3%52 756 zł79%-39 656 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne94 849 zł53-15.8%0 zł89%-24 141 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 119 zł59-14.7%51 405 zł80%-38 285 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 233 zł48-16.4%30 080 zł85%-29 428 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja72 350 zł44-16.9%46 035 zł83%-32 522 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.