HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bobolice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8099 mieszkańcówdochody własne 8784 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.44% do 0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.4% do 29.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka95 070 zł133-11.1%20 500 zł68%-74 409 zł0.238
●RozwójProgramPodwyżka99 622 zł121-12.8%15 523 zł71%-69 432 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka91 556 zł124-13.3%31 267 zł68%-73 512 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka103 921 zł109-14.6%10 807 zł73%-64 716 zł0.363
RozwójProgramBez zmian83 005 zł121-11.1%56 178 zł67%-73 272 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian78 467 zł133-9.3%60 968 zł65%-78 231 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka96 085 zł112-15.0%26 353 zł70%-68 561 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian87 291 zł109-12.8%51 645 zł68%-68 573 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka88 085 zł116-14.6%39 773 zł67%-74 634 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian75 448 zł124-11.5%71 939 zł64%-77 193 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian79 963 zł112-13.3%67 174 zł67%-72 259 zł0.465
RozwójProgramObniżka70 713 zł121-9.7%87 357 zł64%-76 106 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka108 485 zł96-16.5%5732 zł75%-59 641 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka92 625 zł104-16.3%34 977 zł69%-69 669 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka100 362 zł100-16.7%21 802 zł73%-63 869 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian91 837 zł96-14.8%46 801 zł71%-63 520 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka74 989 zł109-11.5%82 835 zł66%-71 419 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian72 278 zł116-12.8%79 899 zł64%-78 219 zł0.516
●Szeroki programProgramObniżka66 185 zł133-7.9%92 137 zł63%-81 053 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian84 227 zł100-15.0%62 666 zł68%-67 585 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka79 522 zł96-13.5%78 062 zł68%-66 382 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian76 803 zł104-14.6%75 123 zł66%-73 271 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka68 039 zł112-12.0%97 474 zł64%-74 988 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka63 534 zł124-10.2%102 228 zł62%-79 910 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka96 912 zł92-18.0%30 443 zł72%-64 964 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka72 292 zł100-13.7%92 977 zł66%-70 327 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian96 274 zł83-16.7%42 388 zł73%-58 599 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka104 900 zł87-18.6%16 968 zł75%-58 823 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian88 747 zł87-16.9%57 887 zł71%-62 560 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian81 077 zł92-16.3%70 604 zł68%-68 584 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka60 587 zł116-11.5%109 664 zł61%-80 865 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka112 938 zł83-18.4%866 zł78%-54 699 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka83 947 zł83-15.5%73 834 zł70%-61 477 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka65 102 zł104-13.3%104 899 zł63%-75 931 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka76 800 zł87-15.6%88 440 zł67%-65 318 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka69 365 zł92-15.0%100 391 zł64%-71 256 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka101 463 zł79-19.8%25 604 zł74%-59 901 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian85 610 zł79-18.2%65 775 zł70%-63 543 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian93 159 zł74-18.8%53 671 zł73%-57 667 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka109 327 zł74-20.5%12 466 zł77%-53 909 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka73 886 zł79-16.9%95 773 zł67%-66 232 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka81 200 zł74-17.6%84 235 zł70%-60 441 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian90 034 zł66-20.1%61 516 zł73%-58 635 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka105 903 zł66-21.7%21 015 zł77%-54 971 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka78 297 zł66-18.8%91 556 zł69%-61 339 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 357 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 92% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.