HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Będzino

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8591 mieszkańcówdochody własne 8478 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.88% do 0.92%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.89% do 24.79%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka60 455 zł133+4.6%19 471 zł64%-66 845 zł0.262
●RozwójProgramPodwyżka64 820 zł121+2.6%14 768 zł66%-62 142 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka58 169 zł124+2.1%26 628 zł64%-65 777 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka68 935 zł109+0.5%10 321 zł68%-57 695 zł0.367
RozwójProgramBez zmian51 760 zł121+4.6%44 958 zł63%-65 597 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka62 512 zł112+0.0%22 043 zł66%-61 099 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian47 406 zł133+6.7%49 555 zł61%-70 287 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian55 864 zł109+2.6%40 615 zł65%-61 164 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka55 532 zł116+0.5%33 045 zł63%-66 623 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian45 515 zł124+4.1%57 182 zł60%-69 095 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian49 846 zł112+2.1%52 609 zł63%-64 431 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka73 271 zł96-1.6%5584 zł71%-52 958 zł0.484
RozwójProgramObniżka42 107 zł121+6.2%68 271 zł59%-68 148 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian60 185 zł96+0.3%36 007 zł66%-56 444 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka46 203 zł109+4.1%63 938 zł62%-63 725 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka66 605 zł100-1.9%17 712 zł68%-56 677 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka59 883 zł104-1.4%28 450 zł65%-61 934 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian53 928 zł100+0.0%48 291 zł64%-60 022 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian43 117 zł116+2.6%63 062 zł59%-69 858 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka37 762 zł133+8.3%72 859 zł57%-72 827 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka50 513 zł96+1.9%59 342 zł64%-59 017 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian47 457 zł104+0.5%58 480 zł62%-65 184 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka40 485 zł112+3.6%75 253 zł59%-66 890 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka36 163 zł124+5.7%79 816 zł57%-71 544 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka44 559 zł100+1.6%70 944 zł62%-62 491 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka63 986 zł92-3.4%24 110 zł68%-57 502 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian64 407 zł83-1.9%31 765 zł70%-51 839 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 224 zł87-2.1%43 711 zł66%-55 330 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka70 916 zł87-4.1%13 116 zł71%-51 967 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian51 548 zł92-1.4%54 152 zł64%-60 765 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka54 725 zł83-0.5%55 299 zł66%-54 425 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 942 zł116+4.1%85 296 zł56%-72 247 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka77 507 zł83-3.9%1021 zł74%-48 337 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka38 274 zł104+2.1%80 723 zł59%-67 583 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka48 845 zł87-0.7%66 534 zł64%-57 812 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka42 356 zł92+0.0%76 405 zł61%-63 174 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka68 307 zł79-5.5%19 502 zł70%-52 779 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian55 854 zł79-3.6%49 560 zł66%-56 060 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian62 422 zł74-4.4%39 682 zł70%-50 753 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka46 652 zł79-2.1%71 907 zł63%-58 482 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka53 032 zł74-2.9%62 545 zł66%-53 247 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 127 zł74-6.3%8820 zł74%-47 374 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian60 062 zł66-5.8%45 446 zł69%-51 470 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka50 849 zł66-4.4%67 909 zł65%-53 905 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka72 528 zł66-7.7%15 121 zł73%-48 173 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 341 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 0.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.