HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Białogard

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7225 mieszkańcówdochody własne 8898 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.87% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.12% do 33.4%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka142 685 zł133-4.3%20 004 zł75%-64 004 zł0.215
●RozwójProgramPodwyżka147 213 zł121-6.2%15 103 zł78%-59 104 zł0.264
Szeroki programBez zmianPodwyżka137 886 zł124-6.6%35 010 zł75%-63 255 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka151 489 zł109-8.0%10 463 zł79%-54 464 zł0.359
RozwójProgramBez zmian126 769 zł121-4.3%67 826 zł73%-63 520 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian122 253 zł133-2.3%72 603 zł72%-68 404 zł0.368
RozwójBez zmianPodwyżka142 391 zł112-8.5%30 245 zł77%-58 381 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian131 032 zł109-6.2%63 308 zł75%-58 895 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka133 684 zł116-8.0%45 993 zł74%-64 399 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian118 051 zł124-4.8%87 253 zł72%-67 499 zł0.438
RozwójBez zmianBez zmian122 544 zł112-6.6%82 503 zł73%-62 641 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka138 200 zł104-9.9%41 217 zł77%-59 513 zł0.481
RozwójProgramObniżka111 632 zł121-2.8%107 738 zł71%-66 777 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka156 021 zł96-10.1%5488 zł80%-49 488 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka146 644 zł100-10.3%25 738 zł79%-53 766 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian135 548 zł96-8.2%58 485 zł78%-53 939 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka115 886 zł109-4.8%103 230 zł72%-62 164 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka107 126 zł133-0.9%112 504 zł69%-71 651 zł0.508
Szeroki programWstrzymanieBez zmian114 209 zł116-6.2%97 358 zł71%-68 540 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian126 784 zł100-8.5%78 010 zł75%-58 041 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian118 712 zł104-8.0%92 597 zł73%-63 670 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka120 390 zł96-6.8%98 583 zł75%-57 223 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka103 368 zł124-3.3%126 053 zł68%-70 630 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka107 851 zł112-5.2%121 313 zł71%-65 783 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka142 463 zł92-11.7%36 699 zł79%-54 886 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka112 082 zł100-7.1%116 830 zł72%-61 196 zł0.594
Głębokie cięcieProgramBez zmian139 955 zł83-10.3%54 166 zł79%-49 110 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka151 150 zł87-12.3%20 926 zł80%-48 820 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian122 962 zł92-9.9%88 093 zł75%-59 059 zł0.614
OgraniczenieBez zmianBez zmian131 273 zł87-10.5%73 324 zł78%-53 115 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka99 794 zł116-4.8%135 502 zł68%-71 596 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka160 445 zł83-12.1%727 zł82%-44 641 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka104 286 zł104-6.6%130 751 zł70%-66 737 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka124 786 zł83-9.0%94 399 zł77%-52 408 zł0.634
OgraniczenieBez zmianObniżka116 559 zł87-9.2%112 441 zł75%-56 284 zł0.661
Bez zmianWstrzymanieObniżka108 526 zł92-8.5%126 258 zł72%-62 138 zł0.677
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka146 980 zł79-13.6%31 873 zł79%-49 925 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian127 463 zł79-11.9%83 328 zł77%-54 118 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian135 656 zł74-12.6%69 154 zł79%-48 314 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka155 548 zł74-14.3%16 469 zł81%-44 001 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka113 016 zł79-10.5%121 788 zł74%-57 211 zł0.750
Głębokie cięcieBez zmianObniżka120 930 zł74-11.2%108 281 zł77%-51 497 zł0.751
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian131 857 zł66-13.9%79 147 zł79%-49 303 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka151 390 zł66-15.6%27 340 zł81%-45 091 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka117 398 zł66-12.6%117 618 zł76%-52 411 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 355 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.