HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Białogard

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy22 159 mieszkańcówdochody własne 7103 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.66% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.54% do 21.38%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka53 091 zł133-6.2%17 525 zł78%-37 476 zł0.270
●RozwójProgramPodwyżka57 163 zł121-8.1%13 128 zł80%-33 079 zł0.290
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 220 zł124-8.5%22 222 zł77%-37 078 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka60 992 zł109-9.9%8980 zł83%-28 931 zł0.368
RozwójProgramBez zmian45 685 zł121-6.2%33 992 zł76%-38 036 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka55 273 zł112-10.3%17 875 zł80%-32 702 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian41 624 zł133-4.3%38 257 zł74%-42 420 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian49 505 zł109-8.1%29 973 zł79%-33 901 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka48 949 zł116-9.9%26 571 zł77%-38 196 zł0.434
Szeroki programBez zmianBez zmian40 103 zł124-6.7%42 907 zł73%-41 853 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian44 145 zł112-8.5%38 663 zł76%-37 490 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka64 989 zł96-11.9%4593 zł85%-24 544 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian53 488 zł96-10.1%25 750 zł81%-29 531 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka41 017 zł109-6.7%45 958 zł76%-37 566 zł0.487
RozwójProgramObniżka37 206 zł121-4.8%49 968 zł73%-41 692 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka59 085 zł100-12.1%13 776 zł83%-28 574 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka53 011 zł104-11.7%22 214 zł79%-33 810 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian47 946 zł100-10.3%34 664 zł78%-33 375 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian38 044 zł116-8.1%46 900 zł72%-42 862 zł0.524
●Szeroki programProgramObniżka33 153 zł133-2.8%54 224 zł68%-46 065 zł0.530
OgraniczenieProgramObniżka44 991 zł96-8.7%41 745 zł77%-33 208 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian42 095 zł104-9.9%42 647 zł76%-38 490 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka35 925 zł112-7.1%54 171 zł72%-41 021 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 890 zł124-5.2%58 407 zł68%-45 374 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka39 718 zł100-9.0%50 181 zł76%-36 916 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka56 830 zł92-13.5%18 105 zł82%-29 672 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian57 385 zł83-12.1%21 787 zł84%-25 264 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 909 zł87-12.3%30 464 zł81%-29 028 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka63 061 zł87-14.1%9485 zł85%-24 211 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 904 zł92-11.7%38 640 zł77%-34 365 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka48 879 zł83-10.8%37 914 zł81%-28 954 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 988 zł116-6.7%62 119 zł66%-46 304 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka68 899 zł83-13.9%366 zł88%-20 262 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka34 031 zł104-8.5%57 874 zł70%-41 941 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka43 671 zł87-11.0%46 030 zł77%-32 581 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka37 832 zł92-10.3%53 876 zł75%-37 826 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka60 816 zł79-15.4%13 826 zł85%-25 296 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian49 876 zł79-13.6%34 428 zł81%-30 006 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian55 786 zł74-14.3%26 664 zł84%-24 785 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka41 795 zł79-12.3%49 676 zł77%-33 480 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka47 538 zł74-13.0%42 322 zł81%-28 349 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka66 950 zł74-16.1%5507 zł88%-19 951 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian53 762 zł66-15.6%30 549 zł83%-25 750 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka45 671 zł66-14.3%45 928 zł79%-29 236 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka64 715 zł66-17.3%9769 zł88%-21 024 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 316 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.31 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.