HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Poznań

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy536 151 mieszkańcówdochody własne 11 857 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.49% do 1.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.25% do 20.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne77 139 zł132+3.7%31 704 zł76%-61 989 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne73 438 zł137+3.7%34 562 zł76%-64 818 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne80 642 zł119+1.6%26 694 zł78%-56 964 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne69 847 zł150+5.8%39 661 zł73%-69 945 zł0.322
Bez zmianDoinwestowanieAktywne76 887 zł123+1.4%29 653 zł76%-59 877 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne85 012 zł110+0.6%23 010 zł79%-53 295 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne84 006 zł105-0.6%21 881 zł79%-52 119 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne83 244 zł108-1.1%22 555 zł79%-52 795 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne88 404 zł97-1.4%18 112 zł81%-48 397 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 743 zł127+2.8%59 695 zł71%-68 817 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian63 399 zł114+0.8%57 030 zł74%-63 732 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 220 zł132+2.8%64 797 zł69%-71 559 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian67 586 zł105-0.2%51 128 zł76%-60 157 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne90 243 zł90-3.0%14 923 zł82%-45 176 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian52 476 zł145+4.9%67 562 zł67%-76 744 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne89 463 zł93-3.5%15 618 zł81%-45 873 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 819 zł118+0.6%62 198 zł71%-66 559 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian66 916 zł100-1.4%54 689 zł76%-58 827 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne91 663 zł83-3.5%13 418 zł82%-43 673 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian66 150 zł103-1.9%55 396 zł76%-59 508 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian71 132 zł92-2.2%48 768 zł76%-55 199 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 224 zł123+2.3%77 900 zł67%-72 936 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja53 974 zł110+0.3%75 249 zł70%-67 804 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 074 zł101-0.7%69 512 zł71%-64 268 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja46 789 zł128+2.3%82 856 zł65%-75 638 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja42 952 zł141+4.4%85 621 zł62%-80 871 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 482 zł114+0.1%80 259 zł67%-70 591 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian73 127 zł85-3.8%48 020 zł78%-51 914 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian72 344 zł88-4.3%48 746 zł77%-52 615 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne96 346 zł75-5.5%8119 zł85%-38 388 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja57 584 zł96-1.9%72 744 zł72%-62 853 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja56 818 zł99-2.4%73 450 zł71%-63 532 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 714 zł88-2.7%66 982 zł75%-59 263 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian74 544 zł78-4.3%46 546 zł78%-50 415 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne97 749 zł68-5.9%6634 zł85%-36 904 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 801 zł81-4.3%66 068 zł76%-55 932 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja63 018 zł84-4.8%66 794 zł76%-56 632 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian79 205 zł70-6.2%41 498 zł81%-45 155 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja65 218 zł74-4.8%64 594 zł76%-54 432 zł0.682
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian80 605 zł63-6.7%40 043 zł81%-43 675 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja69 885 zł66-6.7%59 540 zł78%-49 165 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne103 706 zł53-8.3%0 zł88%-30 285 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja71 285 zł59-7.1%58 084 zł79%-47 685 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian86 538 zł48-9.0%33 912 zł84%-37 083 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja77 224 zł44-9.5%51 957 zł81%-41 086 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 349 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.