HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dolsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5784 mieszkańcówdochody własne 6540 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.15% do 0.72%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.84% do 18.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka38 880 zł133+2.2%16 572 zł76%-31 901 zł0.288
●RozwójProgramPodwyżka42 761 zł121+0.2%12 427 zł80%-27 756 zł0.299
Szeroki programBez zmianPodwyżka37 622 zł124-0.3%19 726 zł76%-31 372 zł0.366
●Bez zmianProgramPodwyżka46 403 zł109-1.8%8525 zł82%-23 854 zł0.371
RozwójProgramBez zmian33 158 zł121+2.2%28 949 zł75%-32 277 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka41 485 zł112-2.3%15 626 zł80%-27 246 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian36 791 zł109+0.2%25 131 zł78%-28 386 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian29 286 zł133+4.3%33 010 zł71%-36 411 zł0.422
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka35 810 zł116-1.8%23 102 zł76%-32 273 zł0.441
Szeroki programBez zmianBez zmian28 321 zł124+1.7%36 323 zł71%-35 730 zł0.467
RozwójBez zmianBez zmian32 176 zł112-0.3%32 281 zł75%-31 615 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka50 173 zł96-3.9%4441 zł85%-19 770 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka29 693 zł109+1.7%37 878 zł73%-31 728 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian40 549 zł96-2.0%21 151 zł81%-24 316 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka45 111 zł100-4.2%11 768 zł82%-23 363 zł0.490
RozwójProgramObniżka26 065 zł121+3.8%41 689 zł69%-35 611 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka39 681 zł104-3.7%18 993 zł78%-28 139 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian35 793 zł100-2.3%28 481 zł78%-27 743 zł0.515
OgraniczenieProgramObniżka33 442 zł96-0.5%33 907 zł77%-27 668 zł0.526
Szeroki programWstrzymanieBez zmian26 688 zł116+0.2%39 424 zł69%-36 535 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka22 200 zł133+5.8%45 743 zł64%-39 737 zł0.539
RozwójBez zmianObniżka25 301 zł112+1.2%44 644 zł69%-34 838 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian30 549 zł104-1.8%35 375 zł74%-32 412 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka21 453 zł124+3.2%48 679 zł64%-38 945 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka28 911 zł100-0.8%40 852 zł74%-30 974 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka43 313 zł92-5.7%15 148 zł81%-24 248 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian44 230 zł83-4.2%17 401 zł84%-20 335 zł0.591
OgraniczenieBez zmianBez zmian39 531 zł87-4.4%24 522 zł81%-23 695 zł0.599
Bez zmianWstrzymanieBez zmian34 173 zł92-3.7%31 568 zł77%-28 532 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka48 861 zł87-6.3%7785 zł85%-19 301 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka37 115 zł83-2.8%30 273 zł80%-23 697 zł0.606
RozwójWstrzymanieObniżka23 807 zł104-0.3%47 512 zł68%-35 563 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka19 952 zł116+1.7%51 554 zł63%-39 679 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka53 864 zł83-6.1%492 zł89%-15 777 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka32 641 zł87-3.0%36 916 zł77%-26 935 zł0.627
Bez zmianWstrzymanieObniżka27 424 zł92-2.3%43 712 zł73%-31 692 zł0.646
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian37 920 zł79-5.8%27 599 zł80%-24 473 zł0.689
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka47 072 zł79-7.7%11 166 zł85%-20 176 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian43 193 zł74-6.6%20 920 zł84%-19 736 zł0.708
OgraniczenieWstrzymanieObniżka31 162 zł79-4.4%39 753 zł76%-27 643 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianObniżka36 296 zł74-5.2%33 415 zł80%-22 986 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka52 534 zł74-8.5%4028 zł89%-15 329 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian41 590 zł66-8.0%23 920 zł83%-20 505 zł0.798
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka34 824 zł66-6.6%36 190 zł80%-23 684 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka50 753 zł66-9.8%7331 zł88%-16 194 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.