HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brodnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4727 mieszkańcówdochody własne 7530 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.89% do 1.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.56% do 21.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka58 036 zł133+0.3%17 910 zł77%-40 454 zł0.265
●RozwójProgramPodwyżka62 183 zł121-1.7%13 432 zł79%-35 976 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka55 981 zł124-2.2%23 180 zł77%-40 004 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka66 086 zł109-3.7%9205 zł82%-31 749 zł0.367
RozwójProgramBez zmian50 042 zł121+0.3%36 291 zł76%-40 937 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka60 109 zł112-4.1%18 754 zł79%-35 548 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian45 905 zł133+2.3%40 641 zł72%-45 402 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian53 934 zł109-1.7%32 189 zł78%-36 723 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka53 576 zł116-3.7%27 920 zł76%-41 119 zł0.431
Szeroki programBez zmianBez zmian44 219 zł124-0.2%45 880 zł72%-44 784 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian48 336 zł112-2.2%41 552 zł76%-40 342 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka70 168 zł96-5.8%4727 zł84%-27 271 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian58 003 zł96-3.9%27 869 zł80%-32 262 zł0.487
RozwójProgramObniżka41 071 zł121+1.8%53 768 zł71%-44 597 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka44 956 zł109-0.2%49 676 zł75%-40 392 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka63 993 zł100-6.1%14 578 zł82%-31 343 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka57 711 zł104-5.6%23 484 zł79%-36 653 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian52 209 zł100-4.1%37 472 zł78%-36 149 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian42 037 zł116-1.7%50 249 zł71%-45 791 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka36 942 zł133+3.8%58 110 zł67%-49 052 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka49 015 zł96-2.4%45 366 zł77%-35 943 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian46 161 zł104-3.7%45 912 zł75%-41 339 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka39 638 zł112-0.7%58 520 zł71%-43 877 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka35 529 zł124+1.3%62 840 zł67%-48 310 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka43 503 zł100-2.7%54 449 zł75%-39 694 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka61 603 zł92-7.5%19 299 zł81%-32 438 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian61 983 zł83-6.1%23 824 zł83%-27 907 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 256 zł87-6.2%33 177 zł80%-31 713 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka68 053 zł87-8.1%10 227 zł84%-26 890 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian50 042 zł92-5.6%41 824 zł77%-37 136 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka52 986 zł83-4.6%41 462 zł79%-31 600 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 512 zł116-0.2%66 904 zł65%-49 237 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka74 161 zł83-7.9%414 zł87%-22 900 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka37 629 zł104-2.2%62 576 zł70%-44 794 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka47 540 zł87-4.8%50 214 zł77%-35 270 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka41 502 zł92-4.1%58 496 zł74%-40 602 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka65 673 zł79-9.5%14 978 zł83%-27 972 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian54 099 zł79-7.6%37 517 zł79%-32 687 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian60 214 zł74-8.4%29 307 zł83%-27 382 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka45 549 zł79-6.2%54 200 zł76%-36 165 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka51 489 zł74-7.0%46 434 zł79%-30 951 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka72 023 zł74-10.2%6170 zł87%-22 543 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian58 067 zł66-9.8%33 569 zł82%-28 345 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka49 507 zł66-8.4%50 392 zł79%-31 834 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka69 654 zł66-11.6%10 841 zł86%-23 614 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 322 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.