Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat średzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy60 058 mieszkańcówdochody własne 7844 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności0.08% do 0.91%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.39% do 22.73%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	68 657 zł	132	+10.3%	24 439 zł	79%	-34 684 zł	0.291
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	65 730 zł	137	+10.3%	26 650 zł	79%	-36 887 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	71 597 zł	119	+8.1%	20 418 zł	82%	-30 684 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	62 732 zł	150	+12.5%	30 736 zł	77%	-40 974 zł	0.336
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	68 637 zł	123	+7.9%	22 710 zł	81%	-32 914 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	74 823 zł	110	+7.1%	17 811 zł	83%	-28 125 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	74 450 zł	105	+5.8%	16 533 zł	83%	-26 792 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	73 501 zł	108	+5.3%	17 432 zł	83%	-27 698 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	55 994 zł	127	+9.4%	45 995 zł	76%	-39 111 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	59 048 zł	114	+7.3%	43 924 zł	78%	-35 047 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	53 196 zł	132	+9.4%	50 062 zł	74%	-41 262 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	62 139 zł	105	+6.2%	39 486 zł	79%	-32 506 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	56 218 zł	118	+7.1%	48 021 zł	77%	-37 246 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	50 085 zł	145	+11.6%	52 196 zł	72%	-45 390 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	62 015 zł	100	+5.0%	41 944 zł	80%	-31 094 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	61 063 zł	103	+4.4%	42 856 zł	79%	-31 996 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	49 177 zł	123	+8.9%	59 932 zł	74%	-41 689 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	52 300 zł	110	+6.7%	57 733 zł	76%	-37 593 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	55 326 zł	101	+5.7%	53 418 zł	78%	-35 079 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 445 zł	128	+8.9%	63 875 zł	72%	-43 812 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 534 zł	114	+6.5%	61 706 zł	74%	-39 764 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 264 zł	141	+11.1%	66 137 zł	69%	-47 973 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.18 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.