HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat średzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy60 058 mieszkańcówdochody własne 7844 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.08% do 0.91%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.39% do 22.73%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne68 657 zł132+10.3%24 439 zł79%-34 684 zł0.291
●RozwójDoinwestowanieAktywne65 730 zł137+10.3%26 650 zł79%-36 887 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne71 597 zł119+8.1%20 418 zł82%-30 684 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne62 732 zł150+12.5%30 736 zł77%-40 974 zł0.336
Bez zmianDoinwestowanieAktywne68 637 zł123+7.9%22 710 zł81%-32 914 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne74 823 zł110+7.1%17 811 zł83%-28 125 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne74 450 zł105+5.8%16 533 zł83%-26 792 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne73 501 zł108+5.3%17 432 zł83%-27 698 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne77 690 zł97+5.0%13 872 zł85%-24 207 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian55 994 zł127+9.4%45 995 zł76%-39 111 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian59 048 zł114+7.3%43 924 zł78%-35 047 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian53 196 zł132+9.4%50 062 zł74%-41 262 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian62 139 zł105+6.2%39 486 zł79%-32 506 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne79 235 zł90+3.2%11 344 zł86%-21 672 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne78 274 zł93+2.7%12 256 zł86%-22 592 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 218 zł118+7.1%48 021 zł77%-37 246 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 085 zł145+11.6%52 196 zł72%-45 390 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian62 015 zł100+5.0%41 944 zł80%-31 094 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 474 zł83+2.7%10 056 zł87%-20 392 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian61 063 zł103+4.4%42 856 zł79%-31 996 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian65 121 zł92+4.1%37 495 zł82%-28 524 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja49 177 zł123+8.9%59 932 zł74%-41 689 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja52 300 zł110+6.7%57 733 zł76%-37 593 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja55 326 zł101+5.7%53 418 zł78%-35 079 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja46 445 zł128+8.9%63 875 zł72%-43 812 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja49 534 zł114+6.5%61 706 zł74%-39 764 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja43 264 zł141+11.1%66 137 zł69%-47 973 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 783 zł85+2.4%36 866 zł83%-25 933 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian65 819 zł88+1.9%37 791 zł82%-26 849 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne83 932 zł75+0.7%6255 zł91%-16 651 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 335 zł96+4.4%55 625 zł78%-33 608 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja54 384 zł99+3.9%56 537 zł78%-34 510 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja58 377 zł88+3.6%51 300 zł79%-31 065 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian68 019 zł78+1.9%35 591 zł83%-24 649 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 160 zł68+0.1%4980 zł93%-15 383 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja60 107 zł81+1.9%50 543 zł81%-28 442 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja59 144 zł84+1.4%51 468 zł81%-29 358 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian71 464 zł70-0.2%31 885 zł86%-20 871 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja61 344 zł74+1.4%49 268 zł82%-27 158 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian72 689 zł63-0.6%30 623 zł87%-19 599 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja64 791 zł66-0.6%45 558 zł84%-23 376 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 761 zł53-2.3%0 zł96%-10 468 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja66 017 zł59-1.1%44 295 zł85%-22 104 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 275 zł48-3.1%25 918 zł92%-14 685 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 607 zł44-3.6%39 598 zł89%-17 146 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.18 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.