HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dopiewo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy36 602 mieszkańcówdochody własne 7557 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.61% do 10.88%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.79% do 26.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka86 921 zł133+76.8%17 704 zł78%-46 196 zł0.244
●RozwójProgramPodwyżka90 854 zł121+73.6%13 364 zł79%-41 856 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka84 388 zł124+72.7%25 222 zł78%-45 338 zł0.337
●Bez zmianProgramPodwyżka94 545 zł109+70.3%9273 zł81%-37 765 zł0.363
RozwójProgramBez zmian77 142 zł121+76.8%43 939 zł77%-45 775 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian73 216 zł133+80.2%48 126 zł76%-50 105 zł0.392
RozwójBez zmianPodwyżka88 301 zł112+69.5%20 941 zł79%-41 020 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian80 826 zł109+73.6%39 996 zł79%-41 695 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka81 850 zł116+70.3%31 495 zł78%-46 113 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian71 088 zł124+76.0%56 001 zł76%-49 113 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian74 993 zł112+72.7%51 833 zł78%-44 807 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka98 359 zł96+66.8%4969 zł84%-33 461 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka85 768 zł104+67.1%27 309 zł79%-41 788 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka91 972 zł100+66.3%17 007 zł81%-36 951 zł0.486
RozwójProgramObniżka67 003 zł121+79.4%67 507 zł74%-48 667 zł0.489
OgraniczenieProgramBez zmian84 631 zł96+70.0%35 942 zł80%-37 404 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka70 682 zł109+76.0%63 665 zł76%-44 594 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian68 791 zł116+73.6%61 841 zł74%-49 803 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian78 657 zł100+69.5%47 910 zł79%-40 748 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka63 083 zł133+82.8%71 687 zł72%-52 988 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka74 481 zł96+72.4%59 687 zł78%-40 314 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian72 702 zł104+70.3%57 665 zł77%-45 489 zł0.545
RozwójBez zmianObniżka65 154 zł112+75.2%74 732 zł74%-47 600 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka61 254 zł124+78.5%78 892 zł71%-51 899 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka89 445 zł92+64.0%23 367 zł81%-37 711 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka68 813 zł100+71.9%70 861 zł77%-43 550 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian88 360 zł83+66.3%32 175 zł82%-33 211 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka95 763 zł87+62.9%12 887 zł84%-32 673 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian76 371 zł92+67.1%53 734 zł78%-41 422 zł0.607
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 439 zł87+66.0%43 856 zł80%-36 483 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka59 137 zł116+76.0%84 333 zł71%-52 526 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka102 097 zł83+63.2%813 zł87%-29 255 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka63 042 zł104+72.7%80 166 zł74%-48 219 zł0.624
Głębokie cięcieProgramObniżka78 204 zł83+68.7%56 028 zł80%-36 130 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka72 589 zł87+68.4%67 031 zł78%-39 295 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka66 706 zł92+69.5%76 243 zł76%-44 161 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka93 242 zł79+60.6%19 235 zł83%-33 422 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian80 160 zł79+63.7%49 617 zł80%-37 147 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian86 146 zł74+62.4%40 260 zł83%-32 315 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka99 479 zł74+59.4%8987 zł87%-28 492 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka70 489 zł79+66.0%72 325 zł78%-39 896 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianObniżka76 289 zł74+64.8%63 441 zł80%-35 136 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian83 873 zł66+60.1%45 946 zł82%-32 969 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka96 964 zł66+57.1%15 208 zł86%-29 231 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka74 195 zł66+62.4%68 729 zł80%-35 728 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 304 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.61 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.