HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czerwonak

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy28 194 mieszkańcówdochody własne 7700 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.05% do 0.83%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.05% do 19.51%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 741 zł133+9.2%17 337 zł87%-19 955 zł0.262
●RozwójProgramPodwyżka65 884 zł121+7.0%12 906 zł92%-15 530 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 611 zł124+6.5%22 082 zł87%-19 981 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka69 783 zł109+4.9%8726 zł96%-11 355 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 443 zł121+9.2%33 721 zł86%-22 022 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka63 734 zł112+4.4%17 730 zł92%-15 579 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian49 310 zł133+11.3%38 078 zł82%-26 435 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian57 332 zł109+7.0%29 614 zł89%-17 859 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 175 zł116+4.9%26 311 zł86%-21 325 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian47 557 zł124+8.6%42 474 zł82%-26 251 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian51 670 zł112+6.5%38 140 zł85%-21 860 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka73 857 zł96+2.6%4311 zł98%-6954 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian61 394 zł96+4.7%25 290 zł93%-13 467 zł0.488
RozwójProgramObniżka44 254 zł121+10.8%49 277 zł81%-26 810 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 613 zł100+2.3%13 634 zł96%-11 427 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka48 135 zł109+8.6%45 178 zł84%-22 656 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 305 zł104+2.8%21 958 zł89%-16 914 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian55 539 zł100+4.4%34 054 zł89%-17 720 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 349 zł116+7.0%46 340 zł81%-27 462 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka40 128 zł133+13.0%53 625 zł77%-31 215 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka52 187 zł96+6.3%40 864 zł86%-18 274 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 469 zł104+4.9%41 998 zł84%-23 063 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka42 759 zł112+8.1%53 238 zł81%-26 493 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka38 654 zł124+10.2%57 564 zł77%-30 874 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka46 621 zł100+6.0%49 161 zł84%-22 361 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 192 zł92+0.8%17 853 zł95%-12 753 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 367 zł83+2.3%21 234 zł97%-9177 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka71 664 zł87+0.1%9321 zł98%-7046 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 578 zł87+2.1%29 756 zł93%-13 353 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 346 zł92+2.8%37 904 zł86%-18 914 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka36 614 zł116+8.6%61 156 zł76%-31 989 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 151 zł83+3.9%36 944 zł92%-13 995 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka77 842 zł83+0.3%0 zł99%-2696 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka40 727 zł104+6.5%56 822 zł80%-27 598 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka50 650 zł87+3.7%44 881 zł86%-18 005 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka44 596 zł92+4.4%52 737 zł83%-23 458 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka69 253 zł79-1.4%13 529 zł97%-8361 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 393 zł79+0.6%33 595 zł92%-14 537 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 528 zł74-0.2%25 875 zł96%-9088 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 635 zł79+2.1%48 438 zł86%-19 091 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 592 zł74+1.3%41 126 zł92%-13 750 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 627 zł74-2.2%5258 zł99%-2767 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 353 zł66-1.7%29 620 zł96%-10 261 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 585 zł66-0.2%44 599 zł90%-14 826 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 224 zł66-3.6%9372 zł99%-4071 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 322 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.43 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 38% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.