HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Buk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 948 mieszkańcówdochody własne 8332 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.19% do 0.79%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.58% do 26.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka91 720 zł133+9.7%18 399 zł79%-41 652 zł0.240
●RozwójProgramPodwyżka96 020 zł121+7.6%13 798 zł81%-37 087 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka88 606 zł124+7.0%26 984 zł79%-41 135 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka100 072 zł109+5.5%9453 zł82%-32 777 zł0.363
RozwójProgramBez zmian80 554 zł121+9.7%46 610 zł78%-42 179 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian76 265 zł133+11.9%51 141 zł76%-46 731 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka92 884 zł112+4.9%22 465 zł81%-36 596 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian84 595 zł109+7.6%42 332 zł79%-37 881 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka85 520 zł116+5.5%33 744 zł79%-42 218 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian73 611 zł124+9.2%59 366 zł75%-46 044 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian77 878 zł112+7.0%54 860 zł78%-41 517 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka104 329 zł96+3.2%4872 zł85%-28 210 zł0.483
RozwójProgramObniżka69 119 zł121+11.4%71 321 zł74%-45 934 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka89 806 zł104+3.4%29 216 zł80%-37 670 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka96 914 zł100+2.9%18 200 zł82%-32 310 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian88 838 zł96+5.2%37 804 zł82%-33 328 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka73 152 zł109+9.2%67 052 zł77%-41 645 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian70 803 zł116+7.6%65 562 zł74%-47 019 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka64 838 zł133+13.6%75 843 zł71%-50 478 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian81 898 zł100+4.9%50 606 zł79%-37 243 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka77 386 zł96+6.8%62 535 zł79%-37 104 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian75 078 zł104+5.5%61 046 zł77%-42 483 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka66 785 zł112+8.6%78 866 zł74%-45 147 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka62 526 zł124+10.8%83 364 zł71%-49 665 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka93 844 zł92+1.3%24 941 zł82%-33 374 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka70 797 zł100+6.5%74 621 zł77%-40 882 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian92 986 zł83+2.9%33 630 zł83%-28 884 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 146 zł87+0.6%13 684 zł85%-27 770 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian86 116 zł87+2.7%46 105 zł82%-32 718 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian79 106 zł92+3.4%56 783 zł79%-38 200 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka59 924 zł116+9.2%89 139 zł70%-50 560 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka108 490 zł83+0.8%413 zł88%-23 751 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka81 524 zł83+4.4%58 555 zł81%-32 670 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka64 191 zł104+7.0%84 632 zł74%-46 033 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka75 005 zł87+4.2%70 269 zł79%-36 368 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka68 210 zł92+4.9%80 378 zł76%-41 759 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 087 zł79-0.9%20 414 zł85%-28 823 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian83 334 zł79+1.1%52 271 zł81%-33 664 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian90 240 zł74+0.3%42 140 zł83%-28 301 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 283 zł74-1.7%9459 zł88%-23 338 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka72 429 zł79+2.7%75 933 zł78%-37 235 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka79 119 zł74+1.8%66 358 zł81%-31 962 zł0.738
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian87 468 zł66-1.2%48 215 zł82%-29 236 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 233 zł66-3.1%16 098 zł87%-24 380 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka76 553 zł66+0.3%72 014 zł80%-32 817 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.47 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.