Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wągrowiecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy68 899 mieszkańcówdochody własne 7495 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.86% do 0.55%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.07% do 20.24%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	57 793 zł	132	+3.4%	24 047 zł	83%	-27 118 zł	0.300
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	54 986 zł	137	+3.4%	26 306 zł	81%	-29 377 zł	0.326
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	60 790 zł	119	+1.3%	20 130 zł	85%	-23 201 zł	0.328
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	51 934 zł	150	+5.4%	30 287 zł	79%	-33 358 zł	0.348
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	57 950 zł	123	+1.1%	22 473 zł	84%	-25 509 zł	0.349
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	63 872 zł	110	+0.3%	17 495 zł	87%	-20 566 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	63 700 zł	105	-0.9%	16 349 zł	88%	-19 393 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	62 740 zł	108	-1.4%	17 258 zł	87%	-20 303 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	46 256 zł	127	+2.5%	41 775 zł	78%	-32 125 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	49 359 zł	114	+0.5%	39 339 zł	81%	-28 159 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	52 316 zł	105	-0.5%	35 365 zł	82%	-25 595 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	43 570 zł	132	+2.5%	45 402 zł	77%	-34 318 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	46 638 zł	118	+0.3%	42 999 zł	80%	-30 403 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	40 412 zł	145	+4.6%	47 915 zł	76%	-38 347 zł	0.499
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	52 374 zł	100	-1.7%	36 994 zł	84%	-24 304 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	51 411 zł	103	-2.2%	37 918 zł	82%	-25 216 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	40 037 zł	123	+2.0%	53 194 zł	76%	-34 997 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	43 204 zł	110	+0.0%	50 649 zł	78%	-30 997 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	46 101 zł	101	-1.0%	46 779 zł	81%	-28 462 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 412 zł	128	+2.0%	56 717 zł	75%	-37 160 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 543 zł	114	-0.2%	54 207 zł	77%	-33 210 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 190 zł	141	+4.1%	59 323 zł	72%	-41 224 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.92 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.