HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wągrowiecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy68 899 mieszkańcówdochody własne 7495 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.86% do 0.55%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.07% do 20.24%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne57 793 zł132+3.4%24 047 zł83%-27 118 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne54 986 zł137+3.4%26 306 zł81%-29 377 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne60 790 zł119+1.3%20 130 zł85%-23 201 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne51 934 zł150+5.4%30 287 zł79%-33 358 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne57 950 zł123+1.1%22 473 zł84%-25 509 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne63 872 zł110+0.3%17 495 zł87%-20 566 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne63 700 zł105-0.9%16 349 zł88%-19 393 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne62 740 zł108-1.4%17 258 zł87%-20 303 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne66 799 zł97-1.7%13 658 zł91%-16 729 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian46 256 zł127+2.5%41 775 zł78%-32 125 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian49 359 zł114+0.5%39 339 zł81%-28 159 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian52 316 zł105-0.5%35 365 zł82%-25 595 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian43 570 zł132+2.5%45 402 zł77%-34 318 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne68 415 zł90-3.3%11 221 zł94%-14 274 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian46 638 zł118+0.3%42 999 zł80%-30 403 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne67 443 zł93-3.8%12 143 zł93%-15 197 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 412 zł145+4.6%47 915 zł76%-38 347 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian52 374 zł100-1.7%36 994 zł84%-24 304 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne69 643 zł83-3.8%9943 zł95%-12 997 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian51 411 zł103-2.2%37 918 zł82%-25 216 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian55 349 zł92-2.5%33 005 zł86%-21 709 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 037 zł123+2.0%53 194 zł76%-34 997 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja43 204 zł110+0.0%50 649 zł78%-30 997 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja46 101 zł101-1.0%46 779 zł81%-28 462 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 412 zł128+2.0%56 717 zł75%-37 160 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 543 zł114-0.2%54 207 zł77%-33 210 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 072 zł85-4.1%31 998 zł86%-19 203 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja34 190 zł141+4.1%59 323 zł72%-41 224 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 098 zł88-4.6%32 934 zł86%-20 129 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 282 zł96-2.2%48 198 zł81%-27 106 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne73 044 zł75-5.7%6191 zł97%-9252 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 320 zł99-2.7%49 122 zł81%-28 019 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 198 zł88-3.0%44 311 zł83%-24 541 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian58 298 zł78-4.6%30 734 zł88%-17 929 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne74 262 zł68-6.2%4925 zł98%-7987 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja50 984 zł81-4.6%43 197 zł85%-22 002 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 011 zł84-5.1%44 134 zł84%-22 926 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian61 686 zł70-6.5%27 095 zł93%-14 199 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 211 zł74-5.1%41 934 zł86%-20 726 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian62 901 zł63-7.0%25 843 zł94%-12 937 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja55 601 zł66-7.0%38 290 zł89%-16 993 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 799 zł53-8.5%0 zł99%-3071 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja56 818 zł59-7.4%37 038 zł90%-15 730 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian67 423 zł48-9.3%21 184 zł98%-8038 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja61 343 zł44-9.7%32 374 zł96%-10 827 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.92 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.