Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pilski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy129 629 mieszkańcówdochody własne 7479 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.59% do 0.28%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.31% do 17.99%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	52 971 zł	132	-1.7%	24 099 zł	89%	-18 703 zł	0.303
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	50 185 zł	137	-1.7%	26 477 zł	86%	-21 071 zł	0.330
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	56 020 zł	119	-3.6%	20 242 zł	93%	-14 843 zł	0.330
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	53 198 zł	123	-3.8%	22 697 zł	91%	-17 264 zł	0.351
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	59 089 zł	110	-4.6%	17 484 zł	96%	-12 088 zł	0.352
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	47 079 zł	150	+0.3%	30 392 zł	84%	-24 996 zł	0.353
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	58 980 zł	105	-5.8%	16 521 zł	96%	-11 096 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	58 024 zł	108	-6.2%	17 424 zł	96%	-12 001 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	41 744 zł	127	-2.5%	39 747 zł	84%	-24 670 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	44 897 zł	114	-4.4%	36 951 zł	86%	-20 754 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	47 843 zł	105	-5.4%	33 202 zł	89%	-18 078 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	39 076 zł	132	-2.5%	43 125 zł	81%	-26 965 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	42 192 zł	118	-4.6%	40 371 zł	84%	-23 102 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	35 868 zł	145	-0.5%	45 985 zł	79%	-30 945 zł	0.500
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	47 959 zł	100	-6.5%	34 279 zł	90%	-16 951 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	47 000 zł	103	-7.0%	35 200 zł	89%	-17 858 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	35 681 zł	123	-3.0%	49 538 zł	80%	-28 058 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	38 896 zł	110	-4.9%	46 723 zł	83%	-24 101 zł	0.549
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	41 784 zł	101	-5.8%	43 079 zł	85%	-21 460 zł	0.556
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 072 zł	128	-3.0%	52 826 zł	78%	-30 317 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 250 zł	114	-5.1%	50 050 zł	81%	-26 414 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 801 zł	141	-1.0%	55 780 zł	75%	-34 338 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.