HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pilski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy129 629 mieszkańcówdochody własne 7479 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.59% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.31% do 17.99%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne52 971 zł132-1.7%24 099 zł89%-18 703 zł0.303
●RozwójDoinwestowanieAktywne50 185 zł137-1.7%26 477 zł86%-21 071 zł0.330
●RozwójBez zmianAktywne56 020 zł119-3.6%20 242 zł93%-14 843 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne53 198 zł123-3.8%22 697 zł91%-17 264 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne59 089 zł110-4.6%17 484 zł96%-12 088 zł0.352
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne47 079 zł150+0.3%30 392 zł84%-24 996 zł0.353
Bez zmianBez zmianAktywne58 980 zł105-5.8%16 521 zł96%-11 096 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne58 024 zł108-6.2%17 424 zł96%-12 001 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne62 068 zł97-6.5%13 705 zł98%-8309 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian41 744 zł127-2.5%39 747 zł84%-24 670 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 897 zł114-4.4%36 951 zł86%-20 754 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 843 zł105-5.4%33 202 zł89%-18 078 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian39 076 zł132-2.5%43 125 zł81%-26 965 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne63 729 zł90-8.1%11 336 zł99%-5921 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian42 192 zł118-4.6%40 371 zł84%-23 102 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne62 761 zł93-8.6%12 253 zł99%-6839 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 868 zł145-0.5%45 985 zł79%-30 945 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian47 959 zł100-6.5%34 279 zł90%-16 951 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne64 961 zł83-8.6%10 053 zł99%-4639 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian47 000 zł103-7.0%35 200 zł89%-17 858 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 925 zł92-7.3%30 526 zł92%-14 241 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 681 zł123-3.0%49 538 zł80%-28 058 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja38 896 zł110-4.9%46 723 zł83%-24 101 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 784 zł101-5.8%43 079 zł85%-21 460 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 072 zł128-3.0%52 826 zł78%-30 317 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 250 zł114-5.1%50 050 zł81%-26 414 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 692 zł85-8.8%29 247 zł96%-11 794 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 801 zł141-1.0%55 780 zł75%-34 338 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 721 zł88-9.3%30 181 zł94%-12 714 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja42 021 zł96-7.0%44 009 zł86%-20 259 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne68 392 zł75-10.4%6250 zł100%-844 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja41 062 zł99-7.4%44 930 zł85%-21 166 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 929 zł88-7.7%40 346 zł89%-17 583 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 921 zł78-9.3%27 981 zł96%-10 514 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 613 zł68-10.8%4979 zł100%426 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 757 zł81-9.3%38 973 zł92%-15 098 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 787 zł84-9.7%39 906 zł91%-16 017 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 339 zł70-11.1%24 310 zł99%-6735 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 987 zł74-9.7%37 706 zł93%-13 817 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian58 558 zł63-11.6%23 055 zł99%-5468 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja51 408 zł66-11.6%34 031 zł96%-10 034 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne74 184 zł53-13.1%0 zł100%5396 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 627 zł59-12.0%32 776 zł98%-8766 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian63 113 zł48-13.8%18 345 zł100%-515 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja57 186 zł44-14.2%28 052 zł99%-3808 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.