HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drawsko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5540 mieszkańcówdochody własne 7248 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.42% do -0.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.96% do 23.19%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka63 884 zł133-3.2%17 448 zł79%-35 832 zł0.260
●RozwójProgramPodwyżka67 975 zł121-5.2%13 071 zł81%-31 455 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka61 701 zł124-5.6%23 081 zł79%-35 414 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka71 822 zł109-7.1%8942 zł83%-27 327 zł0.366
RozwójProgramBez zmian55 536 zł121-3.2%37 005 zł78%-36 455 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka65 773 zł112-7.5%18 788 zł81%-31 058 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian51 456 zł133-1.3%41 299 zł75%-40 820 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian59 373 zł109-5.2%32 957 zł79%-32 339 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka59 243 zł116-7.1%28 031 zł78%-36 496 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian49 648 zł124-3.7%46 854 zł75%-40 233 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian53 709 zł112-5.6%42 580 zł77%-35 890 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka75 839 zł96-9.1%4584 zł86%-22 969 zł0.484
RozwójProgramObniżka46 343 zł121-1.8%55 149 zł73%-40 143 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian63 377 zł96-7.2%28 700 zł82%-27 997 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka69 602 zł100-9.4%14 749 zł83%-26 951 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka50 173 zł109-3.7%51 110 zł77%-36 036 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka63 323 zł104-8.9%23 737 zł81%-32 131 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian57 528 zł100-7.5%38 554 zł79%-31 795 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 418 zł116-5.2%51 389 zł73%-41 207 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka42 271 zł133+0.2%59 435 zł70%-44 498 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka54 167 zł96-5.8%46 863 zł79%-31 705 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian51 487 zł104-7.1%47 106 zł77%-36 855 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka44 795 zł112-4.2%60 199 zł73%-39 454 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 742 zł124-2.3%64 464 zł70%-43 788 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka48 606 zł100-6.1%56 180 zł77%-35 367 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka67 160 zł92-10.7%19 690 zł82%-28 014 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian67 294 zł83-9.4%24 736 zł85%-23 756 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka73 597 zł87-11.4%10 501 zł86%-22 617 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 511 zł87-9.5%34 320 zł82%-27 476 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian55 313 zł92-8.9%43 071 zł79%-32 750 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 680 zł116-3.7%68 683 zł69%-44 682 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka58 075 zł83-8.0%43 054 zł81%-27 475 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka79 768 zł83-11.2%388 zł89%-18 713 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka42 741 zł104-5.6%64 409 zł72%-40 339 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka52 579 zł87-8.2%52 027 zł79%-31 061 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 560 zł92-7.5%60 382 zł76%-36 244 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka71 165 zł79-12.7%15 430 zł85%-23 668 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian59 306 zł79-10.9%38 826 zł81%-28 420 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian65 407 zł74-11.6%30 527 zł85%-23 259 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 542 zł79-9.5%56 149 zł78%-31 925 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 466 zł74-10.3%48 318 zł81%-26 854 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka77 506 zł74-13.4%6500 zł88%-18 385 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian63 211 zł66-13.0%34 943 zł84%-24 192 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 438 zł66-11.6%52 420 zł81%-27 708 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka75 083 zł66-14.7%11 339 zł88%-19 424 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 318 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.62 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.